วิศวกรรับรองว่า "แข็งแรง" ไม่ได้แปลว่างาน "ถูกต้องตามสัญญา" อ่านหนังสือ กค (กวจ) 0405.4/51385 ให้ครบ

📌 อ่านหนังสือคณะกรรมการวินิจฉัยฯ ที่ กค (กวจ) 0405.4/51385 ลงวันที่ 19 ธันวาคม 2568 ให้ครบทุกบรรทัด

โดย ช่างถึก · โยธาไทย

📥 ดาวน์โหลดหนังสือ กค (กวจ) 0405.4/51385 ฉบับเต็ม 4 หน้า (PDF)

🎬 ดูเป็นคลิปแนวตั้ง 75 วินาที

━━━━━━━━━━━━━━

ทำไมต้องเขียนเรื่องนี้

ช่วงนี้มีการแชร์หนังสือตอบข้อหารือของคณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ (กวจ.) ฉบับหนึ่งอย่างกว้างขวาง พร้อมคำสรุปว่า

1. สัญญาจ้างก่อสร้างทำไปก่อน แล้วแก้ไขสัญญาย้อนหลังได้
2. งานก่อสร้างที่ไม่เป็นไปตามแบบ ให้วิศวกรรับรองว่ามั่นคงแข็งแรงไม่น้อยกว่าแบบ แล้วแก้ไขสัญญาและตรวจรับได้

ถ้าคนทำงานเชื่อตามนี้ ผลที่ตามมาคือ ผู้รับจ้างทำงานไม่ตรงแบบแล้วหาวิศวกรมาเซ็นรับรอง แล้วกดดันให้คณะกรรมการตรวจรับพัสดุตรวจรับ ซึ่งเป็นเรื่องอันตรายมากทั้งต่อทางราชการและต่อตัวกรรมการเอง

ผมเขียนบทความนี้ด้วยความปรารถนาดี ไม่ได้ตั้งใจโต้แย้งบุคคลใด ที่กังวลคือ หากเข้าใจกันว่า "ผู้รับจ้างทำงานผิดแบบไปก่อน แล้วค่อยมาแก้สัญญาทีหลังก็ได้" คนที่จะเดือดร้อนไม่ใช่ผู้รับจ้าง แต่เป็นคณะกรรมการตรวจรับพัสดุ ผู้ควบคุมงาน และผู้มีอำนาจอนุมัติ เพราะการยอมรับงานที่ไม่ตรงสัญญาแล้วแก้สัญญาตามหลัง มีโอกาสถูกมองว่าเป็นการเอื้อประโยชน์แก่ผู้รับจ้าง ซึ่งที่ผ่านมามีเจ้าหน้าที่ถูกดำเนินคดีทั้งทางวินัยและทางอาญาจากเรื่องลักษณะนี้มาแล้วไม่น้อย

ผมจึงอ่านหนังสือฉบับจริงทั้ง 4 หน้าทุกบรรทัด และพบว่าหนังสือ "ตอบถูกต้อง" แต่ "ถูกตีความผิด"

━━━━━━━━━━━━━━

1) ข้อเท็จจริงในหนังสือ

• สัญญาจ้างก่อสร้างถนนและซุ้มประตูทางเข้า วงเงิน 143,470,000 บาท แบ่ง 12 งวด แก้ไขสัญญามาแล้ว 8 ครั้ง สิ้นสุดสัญญาใหม่ 27 กันยายน 2568
• เมื่อส่งงานงวดสุดท้าย ผลการตรวจรับปรากฏว่า "ผลงานไม่ถูกต้องตามแบบรูปรายการละเอียดและข้อกำหนดในสัญญา"
• ฐานซุ้มประตูทั้งสองฝั่ง ยาว 28.38 เมตร แบบกำหนดสูง 2.1 เมตร แต่ผู้รับจ้างทำได้ 1.9 เมตร เนื่องจากติดท่อระบายน้ำสี่เหลี่ยมขนาด 1.2 x 1.2 เมตร
• ผู้รับจ้างแจ้งว่าโครงสร้างแข็งแรงตามหลักวิศวกรรมทุกประการ ผู้ออกแบบมีหนังสือยืนยัน และตรวจสอบร่วมกับวิศวกรระดับสามัญวิศวกรว่า แข็งแรงและรับน้ำหนักได้ไม่น้อยกว่าเดิม
• คณะกรรมการตรวจรับพัสดุมีมติ "ไม่ตรวจรับงาน" เพราะการก่อสร้างไม่เป็นไปตามแบบ
• หน่วยงานจะพิจารณาบอกเลิกสัญญาตามมาตรา 103 วรรคหนึ่ง (4) จึงหารือมา 4 ข้อ
  • ข้อ 1 ผู้ออกแบบรับรองว่าแข็งแรง คณะกรรมการตรวจรับพัสดุตรวจรับได้หรือไม่
  • ข้อ 2 แก้ไขสัญญาลดเนื้องานและลดเงิน 93,802.78 บาท ภายหลังสิ้นสุดสัญญาได้หรือไม่
  • ข้อ 3 การคิดค่าปรับ
  • ข้อ 4 บอกเลิกสัญญาได้เฉพาะกรณีค่าปรับเกิน 10% หรือไม่

สังเกตว่า หน่วยงานไม่ได้อยากตรวจรับ แต่กำลังจะบอกเลิกสัญญา และคณะกรรมการตรวจรับพัสดุก็ทำหน้าที่ถูกต้องแล้วที่ไม่ตรวจรับ

━━━━━━━━━━━━━━

2) กวจ. ตอบว่าอย่างไร (ข้อความจริง)

ข้อหารือ 1–2 กวจ. ยกมาตรา 97 วรรคหนึ่ง ระเบียบฯ ข้อ 165 และข้อ 176 แล้วตอบว่า

"กรณีดังกล่าวย่อมอยู่ในดุลพินิจของ (หน่วยงาน) ที่จะพิจารณาแก้ไขสัญญา ตามนัยมาตรา 97 วรรคหนึ่ง (2) แห่งพระราชบัญญัติฯ ประกอบระเบียบฯ ข้อ 165 ทั้งนี้ เมื่อ (หน่วยงาน) ได้แก้ไขสัญญาแล้ว คณะกรรมการตรวจรับพัสดุต้องตรวจรับงานให้เป็นไปตามเงื่อนไขแห่งสัญญา รวมทั้งเอกสารแนบท้ายของสัญญาซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาด้วย"

อ่านให้ดีจะเห็นว่า

• หน่วยงานถามว่า "ได้หรือไม่" แต่ กวจ. ไม่ได้ตอบว่า "ได้" ตอบว่า "ย่อมอยู่ในดุลพินิจ...ที่จะพิจารณา" หมายความว่าหน่วยงานต้องพิจารณาเงื่อนไขของกฎหมายเอง และรับผิดชอบเอง
• ไม่มีคำว่า "ย้อนหลังได้" และไม่ได้ตอบตรง ๆ เรื่อง "ภายหลังสิ้นสุดสัญญา"
• ไม่มีคำว่า "ตรวจรับได้เพราะวิศวกรรับรอง"
• ลำดับชัดเจน คือ "เมื่อ...ได้แก้ไขสัญญาแล้ว" คณะกรรมการตรวจรับพัสดุจึง "ต้อง" ตรวจรับตามเงื่อนไขแห่งสัญญา

ข้อหารือ 3 ค่าปรับวันละ 358,675 บาท ต้องนับถัดจากวันสิ้นสุดสัญญา จนถึงวันที่ผู้รับจ้างส่งมอบงานงวดสุดท้าย "ถูกต้อง ครบถ้วน" เป็นไปตามเงื่อนไขแห่งสัญญา หักด้วยระยะเวลาที่คณะกรรมการตรวจรับพัสดุใช้ในการตรวจรับแต่ละครั้ง

ข้อหารือ 4 หน่วยงานบอกเลิกสัญญาได้ตามมาตรา 103 วรรคหนึ่ง (1)–(4) ประกอบระเบียบฯ ข้อ 183 "โดยไม่จำเป็นต้องรอให้อัตราค่าปรับจะเกินร้อยละ 10 ของวงค่าจ้างตามสัญญาเพียงอย่างเดียว"

👉 หนังสือฉบับนี้จึง เข้มกับผู้รับจ้าง ไม่ได้ "ยืดหยุ่น" อย่างที่มีการแชร์กัน

━━━━━━━━━━━━━━

3) หัวใจของเรื่อง: "แข็งแรง" กับ "ตรงสัญญา" เป็นคนละคำถาม

🔹 วิศวกรรับรอง ตอบคำถามทางเทคนิคว่า "โครงสร้างแข็งแรงพอหรือไม่"
🔹 คณะกรรมการตรวจรับพัสดุ ตอบคำถามทางสัญญาว่า "งานเป็นไปตามแบบรูปรายการละเอียดและข้อกำหนดในสัญญาหรือไม่" (ระเบียบฯ ข้อ 176)

ข้อ 176 เขียนไว้ชัดว่า ถ้าคณะกรรมการตรวจรับพัสดุเห็นว่าผลงานไม่เป็นไปตามแบบรูปรายการละเอียดและข้อกำหนดในสัญญา "ให้รายงานหัวหน้าหน่วยงานของรัฐผ่านหัวหน้าเจ้าหน้าที่เพื่อทราบหรือสั่งการ" ไม่ได้ให้ตรวจรับเพราะมีวิศวกรเซ็นรับรอง

คำรับรองของวิศวกรตามระเบียบฯ ข้อ 165 วรรคสอง เป็น "เงื่อนไขประกอบการแก้ไขสัญญา" ในงานที่เกี่ยวกับความมั่นคงแข็งแรง ไม่ใช่ใบอนุญาตให้ตรวจรับงานที่ไม่ตรงสัญญา

━━━━━━━━━━━━━━

4) ใครกำหนดแบบ ใครกำหนดสัญญา

ผู้กำหนดความต้องการ ผู้กำหนดแบบรูปรายการ และผู้กำหนดสัญญา คือ "ผู้ว่าจ้าง" ซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐ ไม่ใช่ผู้รับจ้าง
ผู้รับจ้างมีหน้าที่ทำตามสัญญา จะเปลี่ยนเองแล้วมาบอกว่า "ดีเท่ากัน" "ปลอดภัย" ไม่ได้

ตัวอย่างให้เห็นภาพ

สัญญาสั่งซื้อรถยนต์ "สีขาว" แต่ปรากฏว่ารถสีขาวหมด

❌ ทางที่ผิด คือ ผู้ขายส่งรถสีดำมาเลย แล้วบอกว่า "รุ่นเดียวกัน วิ่งได้เหมือนกัน ลดราคาให้แล้ว"
✅ ทางที่ถูก คือ ผู้ขายต้องถามผู้ซื้อก่อน แล้วให้ผู้ซื้อเป็นคนเลือกว่าจะรอสีขาว รับสีอื่นแล้วลดราคา หรือยกเลิก

👉 ปัญหามีจริงได้ แต่ไม่ได้ให้สิทธิ์ผู้ขายตัดสินใจแทนเจ้าของ

กรณีในหนังสือก็เช่นเดียวกัน ฐานซุ้มที่แบบกำหนดสูง 2.1 เมตร ติดท่อระบายน้ำ
ถ้าแจ้งและถามก่อน ผู้ว่าจ้างมีทางเลือกหลายทาง เช่น ปรับแนวท่อ ขยับตำแหน่งซุ้ม แก้แบบฐานรากให้ได้ความสูงตามแบบ หรือลดความสูงแล้วลดราคา (เป็นตัวอย่างทางเลือก หนังสือไม่ได้กล่าวถึง)
ถ้าผู้รับจ้างทำไปก่อน ผู้ว่าจ้างเหลือทางเลือกเพียง "รับ" หรือ "รื้อ" ซึ่งเท่ากับมัดมือชกผู้ว่าจ้าง ต่อให้วิศวกรรับรองว่าแข็งแรง งานก็ยัง "ไม่ตรงแบบ" อยู่ดี

━━━━━━━━━━━━━━

5) เจออุปสรรคหน้างาน ต้องทำอย่างไร

✅ ทางที่ถูก

1. เจออุปสรรค เช่น ติดท่อระบายน้ำ สร้างตามแบบไม่ได้
2. ผู้ควบคุมงานสั่งหยุดงานส่วนที่มีปัญหาไว้ก่อน แล้วรายงานคณะกรรมการตรวจรับพัสดุโดยเร็ว
3. คณะกรรมการตรวจรับพัสดุตรวจสอบข้อเท็จจริงที่หน้างาน แล้วรายงานเสนอหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ (ผู้ว่าจ้าง) พิจารณา
4. ผู้ว่าจ้างพิจารณาอนุมัติแก้แบบ แก้สัญญา ตามมาตรา 97 และระเบียบฯ ข้อ 161 ข้อ 165
   • มีความจำเป็นจริง
   • ไม่ทำให้หน่วยงานของรัฐเสียประโยชน์ (เช่น ลดราคาตามเนื้องานที่ลด)
   • อยู่ในขอบข่ายวัตถุประสงค์เดิม เปรียบเทียบคุณภาพและราคาก่อนแก้
   • งานเกี่ยวกับความมั่นคงแข็งแรง ต้องมีวิศวกรผู้รับผิดชอบรับรอง
5. ผู้รับจ้างทำตามสัญญาที่แก้แล้ว
6. คณะกรรมการตรวจรับพัสดุตรวจรับตามสัญญาที่แก้แล้ว

👉 คนกำหนดและคนอนุมัติคือผู้ว่าจ้าง ไม่ใช่ผู้รับจ้าง

❌ ทางที่ผิด

ผู้รับจ้างทำไปเองโดยพลการ แล้วหาวิศวกรมาเซ็นว่าแข็งแรง แล้วขอให้ตรวจรับ

⚠️ แม้ในเรื่องนี้ กวจ. จะเปิดให้หน่วยงานใช้ดุลพินิจพิจารณาแก้สัญญาภายหลังได้ แต่เป็นดุลพินิจของหน่วยงาน ไม่ใช่สิทธิของผู้รับจ้าง และอาศัยข้อเท็จจริงเฉพาะเรื่อง คือ มีอุปสรรคจากท่อระบายน้ำ และคณะกรรมการตรวจรับพัสดุยังไม่ได้ตรวจรับงานงวดสุดท้าย ระหว่างนั้นค่าปรับยังเดินต่อ

━━━━━━━━━━━━━━

6) สรุปให้จำง่าย ๆ

👉 แบบ + สัญญา = ผู้ว่าจ้างกำหนด
👉 วิศวกรรับรอง = "แข็งแรง" ไม่ใช่ "ตรงสัญญา"
👉 งานไม่ตรงแบบ = คณะกรรมการตรวจรับพัสดุไม่ตรวจรับ
👉 จะยอมรับงาน = แก้สัญญาก่อน แล้วจึงตรวจรับ
👉 แก้สัญญา = จำเป็น + รัฐไม่เสียประโยชน์ + อยู่ในวัตถุประสงค์เดิม + มีผู้รับรอง + หัวหน้าหน่วยงานอนุมัติ
👉 ค่าปรับ = เดินต่อจนส่งงานถูกต้องครบถ้วน
👉 บอกเลิกสัญญา = ไม่ต้องรอค่าปรับเกิน 10%

📌 หนังสือตอบข้อหารือเป็นความเห็นเฉพาะข้อเท็จจริงของเรื่องนั้น อย่านำไปใช้เป็นหลักทั่วไป และโพสต์ในเฟซบุ๊ก (รวมทั้งบทความนี้) ใช้อ้างคุ้มครองตัวเองไม่ได้ ให้อ่านหนังสือฉบับจริงและบันทึกเหตุผลการตัดสินใจไว้ทุกครั้ง

📥 ดาวน์โหลดหนังสือ กค (กวจ) 0405.4/51385 ฉบับเต็ม (PDF)

━━━━━━━━━━━━━━

อ่านต่อ

• "งานใช้ได้" ไม่เท่ากับ "งานเป็นไปตามสัญญา"
• แก้ไขสัญญาหลังตรวจรับงานงวดสุดท้ายแล้ว ทำได้หรือไม่ ? คณะกรรมการวินิจฉัยชี้ชัด
• เซ็นสัญญาแล้ว แก้แบบก่อสร้าง ต้องเข้าสภาไหม? ตอบครบ 7 กรณีหน้างาน อปท.

---

อ้างอิง

• หนังสือคณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ ที่ กค (กวจ) 0405.4/51385 ลงวันที่ 19 ธันวาคม 2568
• พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 97 มาตรา 103
• ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ข้อ 161 ข้อ 165 ข้อ 176 ข้อ 181 ข้อ 183

ภาพหนังสือ: แถบขาวปิดชื่อคู่สัญญาเป็นของต้นฉบับที่เผยแพร่