เสาเข็มเยื้องศูนย์ รอผู้ออกแบบพิจารณาแก้ไข 95 วัน ผู้รับจ้างขอขยายเวลาได้หรือไม่?

คณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ ตอบข้อหารือกรณีเสาเข็มเยื้องศูนย์เกินมาตรฐานและแตกหัก 4 ฐานราก ต้องรอวิศวกรผู้ออกแบบพิจารณาแก้ไขนานถึง 95 วัน ว่าไม่ใช่เหตุที่ผู้รับจ้างจะขอขยายระยะเวลาก่อสร้างได้

💬 คำถามจากหน้างานที่ผมได้ยินบ่อย ๆ

ก็รอผู้ออกแบบอยู่ งานเดินไม่ได้ ต้องขยายเวลาให้สิครับ

คณะกรรมการวินิจฉัยฯ ตอบแล้วครับ ว่า "ไม่ได้"

ฟังดูมีเหตุผลใช่ไหมครับ แต่ถ้าย้อนไปดูต้นเหตุจริง ๆ คำตอบจะเปลี่ยนทันที

🏗️ ข้อเท็จจริงของเรื่องนี้

ส่วนราชการแห่งหนึ่งจ้างก่อสร้างอาคารสำนักงานพร้อมสิ่งก่อสร้างประกอบ มูลค่ากว่า 34 ล้านบาท ระยะเวลา 550 วัน 23 งวด ในโครงการมีหลายรายการ ทั้งอาคารสำนักงาน 2 หลัง อาคารป้อมยาม เสาธง และผังบริเวณ

ระหว่างทำงาน ผู้รับจ้างเจาะเสาเข็มอาคารสำนักงานหลังหนึ่ง แล้วปรากฏว่า

❌ เสาเข็มเยื้องศูนย์เกินมาตรฐาน และแตกหัก จำนวน 4 ฐานราก

แบบรูปรายการละเอียดกำหนดไว้ชัดว่า ผู้รับจ้างต้องตรวจสอบจำนวนเสาเข็มให้ครบตามแบบ และตรวจสอบระยะเยื้องศูนย์ (PILE DEVIATION) หากเกินค่าที่กำหนด ต้องส่งผลเป็นลายลักษณ์อักษรให้วิศวกรผู้ออกแบบพิจารณาแก้ไข

ผู้รับจ้างก็ทำตามขั้นตอน ส่งรายงานผลการเจาะเสาเข็ม และทำ Shop Drawing แก้ไขฐานราก

⏳ ผู้ออกแบบใช้เวลาพิจารณาจนแล้วเสร็จรวม 95 วัน

ผู้รับจ้างจึงทำหนังสือขอสงวนสิทธิ์ขยายเวลา อ้างว่ารอผลอนุมัติ ทำให้หน้างานหยุดชะงัก ไม่มีการดำเนินงานใด ๆ

⚖️ กฎหมายเปิดช่องให้ขยายเวลาได้เพียงไม่กี่เหตุ

พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 102 วรรคหนึ่ง และระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ข้อ 182 กำหนดว่า การขยายเวลาหรืองดลดค่าปรับ ทำได้เฉพาะเมื่อมีเหตุเกิดขึ้นจริง ดังนี้

1. เหตุเกิดจากความผิดหรือความบกพร่องของหน่วยงานของรัฐ
2. เหตุสุดวิสัย
3. เหตุเกิดจากพฤติการณ์อันหนึ่งอันใดที่คู่สัญญาไม่ต้องรับผิดตามกฎหมาย
4. เหตุอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง

และที่สำคัญคือ เหตุนั้นต้องมีส่วนสัมพันธ์และมีผลกระทบโดยตรงกับงานตามสัญญา จนทำให้ผู้รับจ้างส่งมอบงานให้ทันไม่ได้

🎯 คณะกรรมการวินิจฉัยฯ ชี้ 2 จุดสำคัญ

✅ จุดที่ 1 — ต้นเหตุคือความผิดของผู้รับจ้าง ไม่ใช่ของหน่วยงานของรัฐ

ถามง่าย ๆ ครับ ทำไมต้องไปรอผู้ออกแบบ 95 วัน

ก็เพราะเสาเข็มที่ผู้รับจ้างทำ เยื้องศูนย์เกินมาตรฐานและแตกหัก

ถ้าผู้รับจ้างทำเสาเข็มได้ศูนย์ ไม่แตกหัก ก็ไม่ต้องมีการส่งให้ผู้ออกแบบพิจารณาแก้ไขตั้งแต่ต้น

ช่วงเวลาที่รอผู้ออกแบบ จึงเป็นผลที่ตามมาจากงานของผู้รับจ้างเอง จะโยนให้เป็นความผิดของหน่วยงานของรัฐไม่ได้

✅ จุดที่ 2 — ระหว่างรอ ผู้รับจ้างยังทำงานส่วนอื่นได้

โครงการนี้ไม่ได้มีแค่อาคารหลังเดียว

หน่วยงานชี้แจงว่า ระหว่างรอวิศวกรผู้ออกแบบพิจารณา ผู้รับจ้างยังสามารถทำงานก่อสร้างในส่วนอาคารสำนักงานอีกหลังได้ และหน่วยงานไม่ได้สั่งหยุดงานแต่อย่างใด

คำว่า "หน้างานหยุดชะงัก ไม่มีการดำเนินงานใด ๆ" จึงไม่ตรงกับข้อเท็จจริง

📜 ผลการวินิจฉัย

คณะกรรมการวินิจฉัยฯ เห็นว่า หากความล่าช้า 95 วัน เกิดจากความผิดของผู้รับจ้าง ประกอบกับระหว่างรอการพิจารณาจากวิศวกรผู้ออกแบบ ผู้รับจ้างยังสามารถดำเนินงานตามสัญญาในงานส่วนอื่น ๆ ได้

❌ กรณีนี้จึงไม่อยู่ในเหตุที่จะขอขยายระยะเวลาดำเนินการตามสัญญา หรืองดหรือลดค่าปรับ ตามมาตรา 102 วรรคหนึ่ง (1)–(3)

💡 ข้อคิดที่ได้จากเรื่องนี้

👷 ผู้รับจ้าง
การทำตามขั้นตอนแก้ไข (ส่งรายงาน ทำ Shop Drawing) ถูกต้องครับ แต่ "ทำตามขั้นตอนแก้ไข" ไม่ได้แปลว่า "ได้สิทธิ์ขยายเวลา" เพราะสิ่งที่ต้องแก้ เกิดจากงานของตัวเอง ระหว่างรอ อย่าปล่อยหน้างานว่าง งานส่วนอื่นที่ทำได้ ต้องเดินหน้าต่อ

🧑‍🔧 ผู้ควบคุมงาน
บันทึกข้อเท็จจริงให้ชัดทุกวัน ว่ามีงานส่วนใดที่ผู้รับจ้างยังทำได้ และทำจริงหรือไม่ บันทึกนี้คือหลักฐานสำคัญเวลามีการขอขยายเวลา

🏛️ หน่วยงานของรัฐ
ก่อนอนุมัติขยายเวลา ให้ถามตัวเองเสมอว่า

• ต้นเหตุจริงเกิดจากใคร
• เหตุนั้นกระทบทั้งโครงการจริง หรือกระทบเพียงบางส่วน
• เราสั่งหยุดงานหรือไม่

การขยายเวลาให้โดยไม่มีเหตุตามกฎหมาย ไม่ใช่ความใจดี แต่อาจกลายเป็นความรับผิดของเจ้าหน้าที่เองครับ

📎 อ้างอิง

หนังสือคณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ ที่ กค (กวจ) 0405.3 ลงวันที่ 6 กรกฎาคม 2569 เรื่อง ข้อหารือการขอสงวนสิทธิ์ขยายระยะเวลาทำงานก่อสร้าง กรณีแก้ไขฐานรากการตอกเสาเข็มเยื้องศูนย์

ดาวน์โหลดหนังสือฉบับเต็ม (ปกปิดข้อมูลส่วนที่ระบุตัวตนคู่สัญญา) ได้จากปุ่ม "เอกสารที่เกี่ยวข้อง" ด้านบนของข่าวนี้