คลังความรู้โยธาไทย 14/5/2025
ทำไมทางสาธารณะต้องออกแบบโดยวิศวกรระดับสามัญ?…และใครควบคุมงานได้บ้าง?
ทำไมทางสาธารณะต้องออกแบบโดยวิศวกรระดับสามัญ?
…และใครควบคุมงานได้บ้าง?
⸻
ในการก่อสร้างถนนของหน่วยงานของรัฐ
ไม่ว่าจะเป็น เทศบาล อบต. กรมทางหลวงชนบท หรือหน่วยงานอื่น
หากเป็นถนนที่ประชาชนทั่วไปมีสิทธิเข้าใช้ได้โดยเสรี
งานนั้นถือเป็น “ทางสาธารณะ”
และเข้าข่ายเป็น “งานวิศวกรรมควบคุม” ตาม กฎกระทรวง พ.ศ. 2565
โดยเฉพาะ ข้อ 6 (11) และ ข้อ 6 (21)
https://www.yotathai.com/yotanews/law-engineering-65
⸻
งานออกแบบ “ทางสาธารณะ” → ต้องเป็นวิศวกรระดับสามัญขึ้นไปเท่านั้น
เพราะ…
งานออกแบบทางสาธารณะ ไม่มีอยู่ในขอบเขตของภาคีวิศวกร
ตาม ข้อบังคับสภาวิศวกร พ.ศ. 2566 ข้อ 7 (1)
https://www.yotathai.com/yotanews/coe-civil-2566
หากปล่อยให้ภาคีวิศวกรออกแบบถนนทางสาธารณะ
เท่ากับทำงานเกินขอบเขตใบอนุญาต
เสี่ยงผิดกฎหมายตาม มาตรา 45 แห่ง พ.ร.บ.วิศวกร พ.ศ. 2542
⸻
สรุปง่าย ๆ:
• ออกแบบทางสาธารณะ = ต้อง “สามัญ” หรือ “วุฒิ” เท่านั้น
• ไม่ว่าจะถนนเล็กหรือใหญ่ → เข้ากฎกระทรวงแน่นอน
⸻
แล้ว “การควบคุมงานก่อสร้างถนน” ล่ะ? ใครทำได้?
“การควบคุมงาน” ในที่นี้หมายถึง “การควบคุมการก่อสร้าง”
ตามนิยามใน กฎกระทรวง ข้อ 5 (4)
ซึ่งถือเป็น “งานวิศวกรรมควบคุม”
แต่… ต้องแยกให้ชัดว่าเป็น “การควบคุมงานของฝ่ายใด”
⸻
1. การควบคุมงานของ “ผู้รับจ้าง” → ต้องมีใบอนุญาตวิศวกรรมควบคุม
หากเป็น “ทางสาธารณะ” → ถือเป็น “งานควบคุม” ตามกฎกระทรวงแน่นอน
และตาม ข้อบังคับสภาวิศวกร พ.ศ. 2566 ข้อ 7 (2) (ฏ)
ระบุว่า “ภาคีวิศวกร” สามารถควบคุมงานก่อสร้าง ทางสาธารณะทุกขนาด ได้
ดังนั้น… การควบคุมงานของผู้รับจ้างสามารถใช้วิศวกรระดับภาคีได้
⸻
2. การควบคุมงานของ “ผู้ว่าจ้าง” → ไม่ต้องมีใบอนุญาตวิศวกร
ในภาครัฐจะมี “ผู้ควบคุมงาน” ของหน่วยงานของรัฐอีกชุดหนึ่ง
ซึ่งแต่งตั้งตาม ระเบียบกระทรวงการคลัง ข้อ 177
เพื่อรับผิดชอบการบริหารสัญญา และควบคุมงาน “ในเชิงระเบียบ”
ไม่ใช่ควบคุมทางวิศวกรรมโดยตรง
ดังนั้น… ผู้ควบคุมงานของผู้ว่าจ้างไม่จำเป็นต้องเป็นวิศวกร
เพียงแต่ต้องมีคุณสมบัติตามที่ระเบียบกระทรวงการคลังกำหนดเท่านั้น
⸻
ถ้าใช้ผิดระดับ → เสี่ยงผิดเต็มระบบ
• แบบไม่ชอบด้วยกฎหมาย
• ตรวจรับไม่ได้
• ควบคุมงานไม่มีผล
• ฝ่ายผู้ว่าจ้างอาจละเลยต่อหน้าที่
• ฝ่ายผู้รับจ้างอาจโต้แย้งความรับผิดได้ทันที
⸻
สรุปสองบรรทัด:
• งานออกแบบถนนสาธารณะ = วิศวกรระดับสามัญขึ้นไป
• งานควบคุมก่อสร้างของผู้รับจ้าง = ใช้ภาคีวิศวกรได้ หากอยู่ในขอบเขตที่กฎหมายกำหนด
~~~~~~~~~
ระดับของวิศวกรในงานวิศวกรรมควบคุม (สาขาวิศวกรรมโยธา)
1. วุฒิวิศวกร
ข้อ 5 แห่งข้อบังคับสภาวิศวกร พ.ศ. 2566 ระบุว่า:
“ให้ผู้ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ระดับวุฒิวิศวกร
ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ได้ทุกงาน ทุกประเภท และทุกขนาด”
สรุป: ทำได้ทุกอย่าง ไม่จำกัดประเภทหรือขนาดของงาน
⸻
2. สามัญวิศวกร
ข้อ 6 ระบุว่า:
“ให้ผู้ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ระดับสามัญวิศวกร
ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ได้ทุกงาน ทุกประเภท และทุกขนาด
ยกเว้นงานให้คำปรึกษา ทำได้เฉพาะการให้คำแนะนำ แต่ไม่สามารถให้การวินิจฉัย หรือการตรวจรับรองงาน”
สรุป:
• ออกแบบและควบคุมงานได้ทุกอย่าง
• ยกเว้นงานให้คำปรึกษาที่ต้อง “วินิจฉัย” หรือ “รับรอง” ต้องเป็นวุฒิ
⸻
3. ภาคีวิศวกร
ข้อ 7 ระบุว่า:
“ให้ผู้ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ระดับภาคีวิศวกร
ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ได้เฉพาะงาน ประเภท และขนาด ดังนี้…”
โดยแยกเป็น 3 หมวด:
• (1) งานออกแบบและคำนวณ
• (2) งานควบคุมการสร้างหรือการผลิต
• (3) งานพิจารณาตรวจสอบ หรืองานอำนวยการใช้
⸻
ตัวอย่างถ้อยคำใน ข้อ 7 (2) (ฏ):
“(ฏ) ทางสาธารณะทุกขนาด”
ซึ่งอยู่ในหมวด (2) งานควบคุมการสร้างหรือการผลิต
หมายความว่า ภาคีวิศวกรมีสิทธิควบคุมงานก่อสร้างถนนทางสาธารณะได้ทุกขนาด
แต่ ไม่มีสิทธิออกแบบ เพราะคำว่า “ถนน” ไม่ปรากฏอยู่ในหมวด (1) งานออกแบบ
⸻
4. ภาคีวิศวกรพิเศษ
ข้อ 8 ระบุว่า:
“ให้ผู้ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ระดับภาคีวิศวกรพิเศษ
ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ได้ตามงาน ประเภท และขนาดที่ระบุไว้ในใบอนุญาต”
สรุป: ได้รับสิทธิเฉพาะที่กำหนดรายกรณีโดยสภาวิศวกร
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
อบรมกับโยธาไทย
1. อบรมราคากลางและค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
2. อบรมการจัดทำราคากลาง +ว232 +ว124
https://training.yotathai.com/w452
3. อบรมหลักการควบคุมงาน บริหารสัญญา
https://training.yotathai.com/work
4. อบรมกฎหมายปกครองกับงานจ้างก่อสร้าง หลักการควบคุมงาน บริหารสัญญา และตรวจรับ
https://training.yotathai.com/law-work
5. อบรม AI กับงานก่อสร้างและบริหารงานก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/ai
6. อบรมราคากลางงานก่อสร้างและสัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
7. อบรม SketchUp BIM + LayOut
https://training.yotathai.com/sketchup
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K
…และใครควบคุมงานได้บ้าง?
⸻
ในการก่อสร้างถนนของหน่วยงานของรัฐ
ไม่ว่าจะเป็น เทศบาล อบต. กรมทางหลวงชนบท หรือหน่วยงานอื่น
หากเป็นถนนที่ประชาชนทั่วไปมีสิทธิเข้าใช้ได้โดยเสรี
งานนั้นถือเป็น “ทางสาธารณะ”
และเข้าข่ายเป็น “งานวิศวกรรมควบคุม” ตาม กฎกระทรวง พ.ศ. 2565
โดยเฉพาะ ข้อ 6 (11) และ ข้อ 6 (21)
https://www.yotathai.com/yotanews/law-engineering-65
⸻
งานออกแบบ “ทางสาธารณะ” → ต้องเป็นวิศวกรระดับสามัญขึ้นไปเท่านั้น
เพราะ…
งานออกแบบทางสาธารณะ ไม่มีอยู่ในขอบเขตของภาคีวิศวกร
ตาม ข้อบังคับสภาวิศวกร พ.ศ. 2566 ข้อ 7 (1)
https://www.yotathai.com/yotanews/coe-civil-2566
หากปล่อยให้ภาคีวิศวกรออกแบบถนนทางสาธารณะ
เท่ากับทำงานเกินขอบเขตใบอนุญาต
เสี่ยงผิดกฎหมายตาม มาตรา 45 แห่ง พ.ร.บ.วิศวกร พ.ศ. 2542
⸻
สรุปง่าย ๆ:
• ออกแบบทางสาธารณะ = ต้อง “สามัญ” หรือ “วุฒิ” เท่านั้น
• ไม่ว่าจะถนนเล็กหรือใหญ่ → เข้ากฎกระทรวงแน่นอน
⸻
แล้ว “การควบคุมงานก่อสร้างถนน” ล่ะ? ใครทำได้?
“การควบคุมงาน” ในที่นี้หมายถึง “การควบคุมการก่อสร้าง”
ตามนิยามใน กฎกระทรวง ข้อ 5 (4)
ซึ่งถือเป็น “งานวิศวกรรมควบคุม”
แต่… ต้องแยกให้ชัดว่าเป็น “การควบคุมงานของฝ่ายใด”
⸻
1. การควบคุมงานของ “ผู้รับจ้าง” → ต้องมีใบอนุญาตวิศวกรรมควบคุม
หากเป็น “ทางสาธารณะ” → ถือเป็น “งานควบคุม” ตามกฎกระทรวงแน่นอน
และตาม ข้อบังคับสภาวิศวกร พ.ศ. 2566 ข้อ 7 (2) (ฏ)
ระบุว่า “ภาคีวิศวกร” สามารถควบคุมงานก่อสร้าง ทางสาธารณะทุกขนาด ได้
ดังนั้น… การควบคุมงานของผู้รับจ้างสามารถใช้วิศวกรระดับภาคีได้
⸻
2. การควบคุมงานของ “ผู้ว่าจ้าง” → ไม่ต้องมีใบอนุญาตวิศวกร
ในภาครัฐจะมี “ผู้ควบคุมงาน” ของหน่วยงานของรัฐอีกชุดหนึ่ง
ซึ่งแต่งตั้งตาม ระเบียบกระทรวงการคลัง ข้อ 177
เพื่อรับผิดชอบการบริหารสัญญา และควบคุมงาน “ในเชิงระเบียบ”
ไม่ใช่ควบคุมทางวิศวกรรมโดยตรง
ดังนั้น… ผู้ควบคุมงานของผู้ว่าจ้างไม่จำเป็นต้องเป็นวิศวกร
เพียงแต่ต้องมีคุณสมบัติตามที่ระเบียบกระทรวงการคลังกำหนดเท่านั้น
⸻
ถ้าใช้ผิดระดับ → เสี่ยงผิดเต็มระบบ
• แบบไม่ชอบด้วยกฎหมาย
• ตรวจรับไม่ได้
• ควบคุมงานไม่มีผล
• ฝ่ายผู้ว่าจ้างอาจละเลยต่อหน้าที่
• ฝ่ายผู้รับจ้างอาจโต้แย้งความรับผิดได้ทันที
⸻
สรุปสองบรรทัด:
• งานออกแบบถนนสาธารณะ = วิศวกรระดับสามัญขึ้นไป
• งานควบคุมก่อสร้างของผู้รับจ้าง = ใช้ภาคีวิศวกรได้ หากอยู่ในขอบเขตที่กฎหมายกำหนด
~~~~~~~~~
ระดับของวิศวกรในงานวิศวกรรมควบคุม (สาขาวิศวกรรมโยธา)
1. วุฒิวิศวกร
ข้อ 5 แห่งข้อบังคับสภาวิศวกร พ.ศ. 2566 ระบุว่า:
“ให้ผู้ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ระดับวุฒิวิศวกร
ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ได้ทุกงาน ทุกประเภท และทุกขนาด”
สรุป: ทำได้ทุกอย่าง ไม่จำกัดประเภทหรือขนาดของงาน
⸻
2. สามัญวิศวกร
ข้อ 6 ระบุว่า:
“ให้ผู้ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ระดับสามัญวิศวกร
ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ได้ทุกงาน ทุกประเภท และทุกขนาด
ยกเว้นงานให้คำปรึกษา ทำได้เฉพาะการให้คำแนะนำ แต่ไม่สามารถให้การวินิจฉัย หรือการตรวจรับรองงาน”
สรุป:
• ออกแบบและควบคุมงานได้ทุกอย่าง
• ยกเว้นงานให้คำปรึกษาที่ต้อง “วินิจฉัย” หรือ “รับรอง” ต้องเป็นวุฒิ
⸻
3. ภาคีวิศวกร
ข้อ 7 ระบุว่า:
“ให้ผู้ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ระดับภาคีวิศวกร
ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ได้เฉพาะงาน ประเภท และขนาด ดังนี้…”
โดยแยกเป็น 3 หมวด:
• (1) งานออกแบบและคำนวณ
• (2) งานควบคุมการสร้างหรือการผลิต
• (3) งานพิจารณาตรวจสอบ หรืองานอำนวยการใช้
⸻
ตัวอย่างถ้อยคำใน ข้อ 7 (2) (ฏ):
“(ฏ) ทางสาธารณะทุกขนาด”
ซึ่งอยู่ในหมวด (2) งานควบคุมการสร้างหรือการผลิต
หมายความว่า ภาคีวิศวกรมีสิทธิควบคุมงานก่อสร้างถนนทางสาธารณะได้ทุกขนาด
แต่ ไม่มีสิทธิออกแบบ เพราะคำว่า “ถนน” ไม่ปรากฏอยู่ในหมวด (1) งานออกแบบ
⸻
4. ภาคีวิศวกรพิเศษ
ข้อ 8 ระบุว่า:
“ให้ผู้ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ระดับภาคีวิศวกรพิเศษ
ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ได้ตามงาน ประเภท และขนาดที่ระบุไว้ในใบอนุญาต”
สรุป: ได้รับสิทธิเฉพาะที่กำหนดรายกรณีโดยสภาวิศวกร
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
อบรมกับโยธาไทย
1. อบรมราคากลางและค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
2. อบรมการจัดทำราคากลาง +ว232 +ว124
https://training.yotathai.com/w452
3. อบรมหลักการควบคุมงาน บริหารสัญญา
https://training.yotathai.com/work
4. อบรมกฎหมายปกครองกับงานจ้างก่อสร้าง หลักการควบคุมงาน บริหารสัญญา และตรวจรับ
https://training.yotathai.com/law-work
5. อบรม AI กับงานก่อสร้างและบริหารงานก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/ai
6. อบรมราคากลางงานก่อสร้างและสัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
7. อบรม SketchUp BIM + LayOut
https://training.yotathai.com/sketchup
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K
