“TOR ไม่ใช่เอกสารศักดิ์สิทธิ์ แต่คือกระดาษที่ควรอยู่ให้ถูกที่”

“TOR ไม่ใช่เอกสารศักดิ์สิทธิ์ แต่คือกระดาษที่ควรอยู่ให้ถูกที่”จะจัดจ้างก่อสร้างจ้าง เริ่มต้นจากการเข้าใจ TOR ให้ขาด**“TOR ไม่ใช่เอกสารศักดิ์สิทธิ์ แต่คือกระดาษที่ควรอยู่ให้ถูกที่”

จะจัดจ้างก่อสร้างจ้าง เริ่มต้นจากการเข้าใจ TOR ให้ขาด**

https://www.yotathai.com/passadu/w159 <ว159

⸻
ในระบบงานจ้างก่อสร้างของรัฐ
คำว่า “TOR” (Terms of Reference)
กลายเป็นคำยอดฮิตที่วงการใช้กันจนชิน
แต่กลับไม่มีใครย้อนกลับมาถามว่า…

มันมีอยู่จริงในกฎหมายหรือไม่?
มันใช้ควบคุมผู้รับจ้างได้จริงหรือเปล่า?
และมันควรอยู่ตรงไหนในกระบวนการจัดจ้าง?

⸻

กฎหมายพูดชัดเจน: ต้องมี “แบบรูปรายการงานก่อสร้าง” ไม่ใช่ TOR

มาตรา 60 แห่ง พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ศ. 2560

“ก่อนดำเนินการจัดจ้างงานก่อสร้าง หน่วยงานของรัฐต้องจัดให้มี
แบบรูปรายการงานก่อสร้าง…”

คำว่า “แบบรูปรายการงานก่อสร้าง”
คือคำตามกฎหมายที่หมายถึง แบบก่อสร้างที่มีรายละเอียดครบถ้วน
เพื่อให้ผู้รับจ้างรู้ว่าต้องทำอะไร
และผู้ควบคุมงานรู้ว่าต้องตรวจอะไร

นี่คือเอกสารเดียวที่กฎหมายใช้เป็น “หัวใจ” ของงานจ้างก่อสร้าง

⸻

แต่ TOR กลับไม่มีอยู่ในกฎหมายเลยแม้แต่คำเดียว

ไม่ว่าจะเปิด…

 พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ
 ระเบียบกระทรวงการคลังฯ
 หรือแม้แต่ในสัญญาจ้างก่อสร้างมาตรฐาน

จะไม่พบคำว่า “TOR” หรือ “Terms of Reference” อยู่ในหมวดใดเลย
เพราะ TOR เป็นแค่ศัพท์ที่วงการบัญญัติกันเอง
เพื่อใช้เรียกเอกสารก่อนประกวดราคา
เช่น ร่างขอบเขตของงาน หรือเอกสารช่วยฝ่ายพัสดุ

⸻

TOR ตาม ว159 ก็เป็นแค่แนวทาง ไม่ใช่ข้อผูกพัน

ว159 เพียงแนะนำว่า
ถ้าจะทำ TOR ก็ควรมีหัวข้อเหล่านี้…
• ความเป็นมา
• วัตถุประสงค์
• ขอบเขตของงาน
• งวดงาน
• ค่าปรับ
• ฯลฯ

แต่คำแนะนำเหล่านี้
ไม่ได้เปลี่ยนสถานะของ TOR ให้กลายเป็นเอกสารควบคุมผู้รับจ้างได้
มันยังคงเป็น “กระดาษก่อนประกวด” ที่หมดหน้าที่ทันทีหลังเซ็นสัญญา

⸻

ปัญหาระดับประเทศ: ใช้ TOR ผิดที่ผิดทาง

หลายหน่วยงานเขียนความต้องการของผู้ว่าจ้างไว้ใน TOR
โดยไม่เขียนไว้ใน แบบรูปรายการงานก่อสร้าง
หรือใน รายการละเอียดแนบท้ายสัญญา
หรือใน ข้อสัญญา ใด ๆ เลย

ผลคือ…

 ควบคุมงานไม่ได้
 ตรวจรับงานไม่ได้
 ฟ้องร้องไม่ได้
 ผู้รับจ้างไม่ต้องรับผิดอะไรเลย

ทั้งหมดนี้คือ “ความเสียหายที่เกิดจากการวาง TOR ไว้ผิดที่”
และที่น่าเศร้าคือ… มันเกิดขึ้นทุกวัน

⸻

ยิ่งถ้าแนบ TOR เข้าสัญญา = สัญญาตลกทันที

 TOR เขียนคุณสมบัติของผู้เสนอราคา
→ ตอนนี้คนคนนั้นกลายเป็น “ผู้รับจ้าง” ที่เซ็นสัญญาแล้ว

 TOR ระบุวงเงินงบประมาณ 9 ล้าน
→ แต่สัญญาระบุราคาค่าจ้างที่ได้จริงคือ 6.8 ล้าน
→ แล้วศาลจะเชื่อตัวไหน?

 TOR บอกเกณฑ์คัดเลือกข้อเสนอ
→ แต่งานคัดเลือกเสร็จไปแล้ว จะอ้างเพื่ออะไร?