คลังความรู้โยธาไทย 26/3/2025
ราคากลางงานก่อสร้าง สำคัญตั้งแต่เริ่มต้นจนจบสัญญา ถ้าทำพลาด = พังทั้งระบบ
ราคากลางงานก่อสร้าง สำคัญตั้งแต่เริ่มต้นจนจบสัญญา ถ้าทำพลาด = พังทั้งระบบ
ราคากลางงานก่อสร้าง สำคัญตั้งแต่เริ่มต้นจนจบสัญญา ถ้าทำพลาด = พังทั้งระบบ
ราคากลางงานก่อสร้าง คือสิ่งที่หลายหน่วยงานยังเข้าใจไม่ครบถ้วน บางคนคิดว่าเป็นแค่เอกสารประกอบการเสนอราคา
บางคนคิดว่าเป็นเพียงตัวเลขเปรียบเทียบก่อนพิจารณาผู้ชนะ
แต่ในความเป็นจริง ราคากลางคือ “หัวใจ” ของระบบจัดซื้อจัดจ้างงานก่อสร้างทั้งกระบวนการ ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ
⸻
ราคากลางไม่ใช่กฎหมาย และไม่ใช่กฎ
ราคากลางไม่ใช่กฎหมาย
และก็ไม่ใช่กฎที่มีผลบังคับใช้โดยตัวมันเอง
แต่ราคากลางคือ “ผลลัพธ์ของการคำนวณ”
โดยอิงตาม หลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดราคากลางงานก่อสร้าง
ซึ่งเป็น กฎ ที่ออกโดย คณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ
ตามอำนาจของ มาตรา 34 วรรคหนึ่ง (1) แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ศ. 2560
⸻
ปัจจุบันมีประกาศหลักเกณฑ์ฯ ออกมาแล้ว “ถึงฉบับที่ 5”
ประกาศฉบับที่ 5 เป็นฉบับที่ใช้บังคับในปัจจุบัน
โดยได้ “ยกเลิกเฉพาะฉบับที่ 3” และ “เอกสารแนบท้ายฉบับก่อนหน้า” เท่านั้น
ไม่ใช่การยกเลิกประกาศทุกฉบับที่ผ่านมา
ข้อความในราชกิจจานุเบกษาระบุไว้อย่างชัดเจน
⸻
ราคากลางมีความสำคัญครอบคลุมทุกขั้นตอนของการจัดจ้างงานก่อสร้าง
ก่อนเปิดประกวดราคา
• หน่วยงานของรัฐต้องคำนวณราคากลางให้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับ
• เปิดเผยราคากลางต่อสาธารณะตามระเบียบ
• ราคากลางจึงเป็นฐานสำคัญในการเปรียบเทียบกับราคาที่ผู้เสนอราคายื่นมา
ระหว่างพิจารณาผล
• หากผู้เสนอราคายื่นราคาที่ “สูงกว่าราคากลางมากผิดปกติ” แม้จะ “ไม่เกินวงเงินงบประมาณ”
• คณะกรรมการพิจารณาผลมีอำนาจเสนอให้ยกเลิกการประกวดราคา เพื่อรักษาประโยชน์ของทางราชการได้
ตัวอย่าง:
งบประมาณ 10,000,000 บาท
ราคากลาง 8,000,000 บาท
ผู้เสนอราคายื่นมา 9,900,000 บาท
แม้จะไม่เกินงบประมาณ แต่ก็ “สูงกว่าราคากลางอย่างมีนัยยะสำคัญ”
กรณีเช่นนี้ คณะกรรมการไม่ควรนิ่งเฉย แต่ควรพิจารณายกเลิกการประกวดราคาอย่างรอบคอบ
⸻
ราคากลางยังเป็นตัวเริ่มต้นของกระบวนการตาม “ว452”
เมื่อรู้ผลผู้ชนะแล้ว หน่วยงานต้องจัดทำ “ใบแจ้งปริมาณงานและราคาแนบท้ายสัญญา (BOQ)” ร่วมกับผู้ชนะ
โดยใช้ราคากลางเป็นฐาน แล้วลดราคาลงตามสัดส่วนของราคาที่ผู้ชนะเสนอมา
ตัวอย่างการคำนวณ:
ราคากลาง = 8,000,000 บาท
ผู้ชนะเสนอ = 7,500,000 บาท
ส่วนลด = 6.25%
→ ลดราคาทุกรายการในราคากลางลง 6.25% เท่ากัน เพื่อให้ได้ BOQ ใหม่แนบท้ายสัญญา
ห้ามใช้ราคากลางเดิมแนบท้ายสัญญา
ห้ามใช้ใบเสนอราคาของผู้ชนะโดยตรง
ต้องทำใหม่ตามว452 เท่านั้น
⸻
ราคากลางยังเป็นเงื่อนไขในการแจ้ง สตง.
ประกาศฉบับที่ 5 ข้อ 16.2 วรรคท้าย ระบุว่า
หากราคาของผู้ที่หน่วยงานเห็นควรจ้าง แตกต่างจากราคากลางตั้งแต่ 15% ขึ้นไป
คณะกรรมการกำหนดราคากลาง หรือผู้ที่เกี่ยวข้อง
ต้องแจ้งรายละเอียดราคากลางให้ สตง. ทราบ “โดยเร็ว”
ไม่กำหนดว่าต้องแจ้งหลังเซ็นสัญญา
สามารถแจ้งได้ทันทีที่ราคาชนะเป็นที่ยุติ เช่น
• หลังประกาศผู้ชนะ
• หรือหลังจากทำ BOQ ตามว452 แล้ว
⸻
ต้องใช้ราคาตามว452 เป็นฐานในการเพิ่ม-ลดงาน
ราคาที่ใช้ในการคำนวณงานเพิ่มหรือลด
ต้องอิงจากราคาตามว452 ซึ่งอยู่ใน BOQ ที่จัดทำขึ้นใหม่แนบท้ายสัญญา
ห้ามใช้ราคากลางดิบ
ห้ามใช้ราคาที่เสนอมา
ห้ามกำหนดราคาขึ้นใหม่โดยไม่มีฐานที่ถูกต้องตามระเบียบ
⸻
ข้อคิดเพิ่มเติม: ราคากลางแม้ไม่ใช่เพดาน แต่ยังเป็นเกณฑ์ในการตรวจสอบความเหมาะสม
แม้ในปัจจุบัน ราคากลางจะไม่ใช่เพดานสูงสุดที่ผู้รับจ้างสามารถเสนอราคาได้เหมือนในอดีต
แต่ในทางปฏิบัติ ราคากลางยังถูกใช้เป็น “จุดอ้างอิง”
โดยเฉพาะในการพิจารณาความเหมาะสมของราคา และการตรวจสอบภายหลัง
ราคาที่เสนอสูงกว่าราคากลางมาก
อาจไม่ได้ผิดระเบียบโดยตรง
แต่จะต้องมีเหตุผลประกอบที่หนักแน่น
เพราะหน่วยตรวจสอบยังถือว่า
“ราคาที่เหมาะสมควรเป็นราคาที่ไม่สูงกว่าราคากลางโดยไม่มีเหตุอันสมควร”
⸻
สรุป
ราคากลางไม่ใช่กฎหมาย
ไม่ใช่กฎ
แต่เป็นจุดเริ่มต้นที่ต้อง “ได้มาจากกฎที่ถูกต้อง”
หากเริ่มต้นผิด — ทุกอย่างที่ตามมาจะผิดหมด
ใช้ราคากลางอย่างถูกต้อง
เข้าใจวัตถุประสงค์ของว452
แจ้ง สตง. ให้ทันตามบทบาท
ใช้ราคาตามว452 เป็นฐานในการเพิ่ม-ลดงานอย่างถูกต้อง
พิจารณายกเลิกประกวดราคาหากราคาที่เสนอ “สูงเกินไป” เมื่อเทียบกับราคากลาง
หน่วยงานที่เข้าใจ “หน้าที่ของราคากลาง” อย่างถูกต้อง
จะสามารถควบคุมงบประมาณได้อย่างโปร่งใส เป็นธรรม และถูกต้องตามระเบียบทุกขั้นตอน
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
อบรมกับโยธาไทย
1. อบรมราคากลางและค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
2. อบรมการจัดทำราคากลาง +ว452 +ว124
https://training.yotathai.com/w452
3. อบรมหลักการควบคุมงาน บริหารสัญญา
https://training.yotathai.com/work
4. อบรมกฎหมายปกครองกับงานจ้างก่อสร้าง หลักการควบคุมงาน บริหารสัญญา และตรวจรับ
https://training.yotathai.com/law-work
5. อบรม AI กับงานก่อสร้างและบริหารงานก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/ai
6. อบรมราคากลางงานก่อสร้างและสัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
7. อบรม SketchUp BIM + LayOut
https://training.yotathai.com/sketchup
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K
ราคากลางงานก่อสร้าง คือสิ่งที่หลายหน่วยงานยังเข้าใจไม่ครบถ้วน บางคนคิดว่าเป็นแค่เอกสารประกอบการเสนอราคา
บางคนคิดว่าเป็นเพียงตัวเลขเปรียบเทียบก่อนพิจารณาผู้ชนะ
แต่ในความเป็นจริง ราคากลางคือ “หัวใจ” ของระบบจัดซื้อจัดจ้างงานก่อสร้างทั้งกระบวนการ ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ
⸻
ราคากลางไม่ใช่กฎหมาย และไม่ใช่กฎ
ราคากลางไม่ใช่กฎหมาย
และก็ไม่ใช่กฎที่มีผลบังคับใช้โดยตัวมันเอง
แต่ราคากลางคือ “ผลลัพธ์ของการคำนวณ”
โดยอิงตาม หลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดราคากลางงานก่อสร้าง
ซึ่งเป็น กฎ ที่ออกโดย คณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ
ตามอำนาจของ มาตรา 34 วรรคหนึ่ง (1) แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ศ. 2560
⸻
ปัจจุบันมีประกาศหลักเกณฑ์ฯ ออกมาแล้ว “ถึงฉบับที่ 5”
ประกาศฉบับที่ 5 เป็นฉบับที่ใช้บังคับในปัจจุบัน
โดยได้ “ยกเลิกเฉพาะฉบับที่ 3” และ “เอกสารแนบท้ายฉบับก่อนหน้า” เท่านั้น
ไม่ใช่การยกเลิกประกาศทุกฉบับที่ผ่านมา
ข้อความในราชกิจจานุเบกษาระบุไว้อย่างชัดเจน
⸻
ราคากลางมีความสำคัญครอบคลุมทุกขั้นตอนของการจัดจ้างงานก่อสร้าง
ก่อนเปิดประกวดราคา
• หน่วยงานของรัฐต้องคำนวณราคากลางให้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับ
• เปิดเผยราคากลางต่อสาธารณะตามระเบียบ
• ราคากลางจึงเป็นฐานสำคัญในการเปรียบเทียบกับราคาที่ผู้เสนอราคายื่นมา
ระหว่างพิจารณาผล
• หากผู้เสนอราคายื่นราคาที่ “สูงกว่าราคากลางมากผิดปกติ” แม้จะ “ไม่เกินวงเงินงบประมาณ”
• คณะกรรมการพิจารณาผลมีอำนาจเสนอให้ยกเลิกการประกวดราคา เพื่อรักษาประโยชน์ของทางราชการได้
ตัวอย่าง:
งบประมาณ 10,000,000 บาท
ราคากลาง 8,000,000 บาท
ผู้เสนอราคายื่นมา 9,900,000 บาท
แม้จะไม่เกินงบประมาณ แต่ก็ “สูงกว่าราคากลางอย่างมีนัยยะสำคัญ”
กรณีเช่นนี้ คณะกรรมการไม่ควรนิ่งเฉย แต่ควรพิจารณายกเลิกการประกวดราคาอย่างรอบคอบ
⸻
ราคากลางยังเป็นตัวเริ่มต้นของกระบวนการตาม “ว452”
เมื่อรู้ผลผู้ชนะแล้ว หน่วยงานต้องจัดทำ “ใบแจ้งปริมาณงานและราคาแนบท้ายสัญญา (BOQ)” ร่วมกับผู้ชนะ
โดยใช้ราคากลางเป็นฐาน แล้วลดราคาลงตามสัดส่วนของราคาที่ผู้ชนะเสนอมา
ตัวอย่างการคำนวณ:
ราคากลาง = 8,000,000 บาท
ผู้ชนะเสนอ = 7,500,000 บาท
ส่วนลด = 6.25%
→ ลดราคาทุกรายการในราคากลางลง 6.25% เท่ากัน เพื่อให้ได้ BOQ ใหม่แนบท้ายสัญญา
ห้ามใช้ราคากลางเดิมแนบท้ายสัญญา
ห้ามใช้ใบเสนอราคาของผู้ชนะโดยตรง
ต้องทำใหม่ตามว452 เท่านั้น
⸻
ราคากลางยังเป็นเงื่อนไขในการแจ้ง สตง.
ประกาศฉบับที่ 5 ข้อ 16.2 วรรคท้าย ระบุว่า
หากราคาของผู้ที่หน่วยงานเห็นควรจ้าง แตกต่างจากราคากลางตั้งแต่ 15% ขึ้นไป
คณะกรรมการกำหนดราคากลาง หรือผู้ที่เกี่ยวข้อง
ต้องแจ้งรายละเอียดราคากลางให้ สตง. ทราบ “โดยเร็ว”
ไม่กำหนดว่าต้องแจ้งหลังเซ็นสัญญา
สามารถแจ้งได้ทันทีที่ราคาชนะเป็นที่ยุติ เช่น
• หลังประกาศผู้ชนะ
• หรือหลังจากทำ BOQ ตามว452 แล้ว
⸻
ต้องใช้ราคาตามว452 เป็นฐานในการเพิ่ม-ลดงาน
ราคาที่ใช้ในการคำนวณงานเพิ่มหรือลด
ต้องอิงจากราคาตามว452 ซึ่งอยู่ใน BOQ ที่จัดทำขึ้นใหม่แนบท้ายสัญญา
ห้ามใช้ราคากลางดิบ
ห้ามใช้ราคาที่เสนอมา
ห้ามกำหนดราคาขึ้นใหม่โดยไม่มีฐานที่ถูกต้องตามระเบียบ
⸻
ข้อคิดเพิ่มเติม: ราคากลางแม้ไม่ใช่เพดาน แต่ยังเป็นเกณฑ์ในการตรวจสอบความเหมาะสม
แม้ในปัจจุบัน ราคากลางจะไม่ใช่เพดานสูงสุดที่ผู้รับจ้างสามารถเสนอราคาได้เหมือนในอดีต
แต่ในทางปฏิบัติ ราคากลางยังถูกใช้เป็น “จุดอ้างอิง”
โดยเฉพาะในการพิจารณาความเหมาะสมของราคา และการตรวจสอบภายหลัง
ราคาที่เสนอสูงกว่าราคากลางมาก
อาจไม่ได้ผิดระเบียบโดยตรง
แต่จะต้องมีเหตุผลประกอบที่หนักแน่น
เพราะหน่วยตรวจสอบยังถือว่า
“ราคาที่เหมาะสมควรเป็นราคาที่ไม่สูงกว่าราคากลางโดยไม่มีเหตุอันสมควร”
⸻
สรุป
ราคากลางไม่ใช่กฎหมาย
ไม่ใช่กฎ
แต่เป็นจุดเริ่มต้นที่ต้อง “ได้มาจากกฎที่ถูกต้อง”
หากเริ่มต้นผิด — ทุกอย่างที่ตามมาจะผิดหมด
ใช้ราคากลางอย่างถูกต้อง
เข้าใจวัตถุประสงค์ของว452
แจ้ง สตง. ให้ทันตามบทบาท
ใช้ราคาตามว452 เป็นฐานในการเพิ่ม-ลดงานอย่างถูกต้อง
พิจารณายกเลิกประกวดราคาหากราคาที่เสนอ “สูงเกินไป” เมื่อเทียบกับราคากลาง
หน่วยงานที่เข้าใจ “หน้าที่ของราคากลาง” อย่างถูกต้อง
จะสามารถควบคุมงบประมาณได้อย่างโปร่งใส เป็นธรรม และถูกต้องตามระเบียบทุกขั้นตอน
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
อบรมกับโยธาไทย
1. อบรมราคากลางและค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
2. อบรมการจัดทำราคากลาง +ว452 +ว124
https://training.yotathai.com/w452
3. อบรมหลักการควบคุมงาน บริหารสัญญา
https://training.yotathai.com/work
4. อบรมกฎหมายปกครองกับงานจ้างก่อสร้าง หลักการควบคุมงาน บริหารสัญญา และตรวจรับ
https://training.yotathai.com/law-work
5. อบรม AI กับงานก่อสร้างและบริหารงานก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/ai
6. อบรมราคากลางงานก่อสร้างและสัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
7. อบรม SketchUp BIM + LayOut
https://training.yotathai.com/sketchup
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K
