คลังความรู้โยธาไทย 16/6/2025
ผู้ว่าจ้างสั่งเปลี่ยนแปลงขนาดเหล็กที่ “ลืมคิดราคา” จะต้องเพิ่มหรือลดค่างานอย่างไร
ผู้ว่าจ้างสั่งเปลี่ยนแปลงขนาดเหล็กที่ “ลืมคิดราคา” จะต้องเพิ่มหรือลดค่างานอย่างไร
คำถามจากผู้รับจ้าง:
ในแบบก่อสร้างให้ใช้เหล็กกล่อง 1½”x3” ทำกรอบแปะตะแกรงกันนก แต่ใน BOQ ไม่มีรายการเหล็ก ดังกล่าว หน่วยงานไม่ได้คิดราคาให้
แต่ผู้ควบคุมงานบอกว่าเหล็กหนาเกินไป ให้เปลี่ยนเป็น 2”x2”
กรรมการก็บอกให้ลดเหล็ก ผู้ควบคุมงานก็ให้ทำตาม จะลดหรือไม่ลดดี?
⸻
คำตอบแบบเข้าใจง่ายที่สุด
กรณีนี้ต้องเข้าใจลำดับขั้นตอนและหลักกฎหมายให้ถูกต้องก่อนครับ
⸻
ขั้นตอนที่ 1: หลักการตั้งต้นที่ถูกต้อง
เวลาทำ ราคากลางงานก่อสร้าง หน่วยงานของรัฐต้องทำให้ถูกต้องตามแบบก่อสร้าง
ถ้าลืมคิดรายการ เช่น “เหล็กกล่อง” ไป ราคากลางก็ถือว่า “ผิดพลาดในการคำนวณ”
แม้ไม่ใช่ความผิดของผู้รับจ้าง แต่ก็ต้องแก้ไขให้ถูกต้อง
ตัวอย่างสมมุติ:
• ราคากลางผิด (ลืมคิดเหล็กกล่อง) = 2,450,000 บาท
• ราคากลางที่ถูกต้อง (มีเหล็กกล่องครบ) = 2,500,000 บาท
• ราคาที่ผู้รับจ้างเสนอ = 2,200,000 บาท
จะเห็นว่า “ราคากลางที่ถูกต้อง” ควรเป็น 2.5 ล้าน ไม่ใช่ 2.45 ล้าน และราคาที่ผู้รับจ้างเสนอ 2.2 ล้าน ต้องเป็นวงเงินสูงสุดที่ผู้รับจ้างจะได้รับ ถ้าเป็นเนื้องานตามสัญญา แม้จะมีบางรายการที่หน่วยงานลืมคิดผู้รับจ้างก็ไม่มีสิทธิ์เรียกค่าจ้างเพิ่ม
เพราะก่อนเสนอราคา ผู้เสนอราคาก็มีหน้าที่ต้องตรวจสอบความถูกต้องของแบบแปลนและใบแจ้งปริมาณงานและราคาตามที่ประกาศเปิดเผยราคากลาง
⸻
ขั้นตอนที่ 2: เข้าใจหลักการ “ว232” ให้แม่น
ว232 กำหนดให้เอา “ราคากลางที่ถูกต้อง” เป็นฐาน แล้ว
นำไป “ปรับลด” ตามสัดส่วนที่ผู้รับจ้างเสนอ
เช่น:
ถ้าผู้รับจ้างเสนอ 2.2 ล้าน จากราคากลาง ที่ถูกต้อง 2.5 ล้าน = ลดลงเหลือ 88%
ดังนั้นเหล็กที่ลืมคิดไว้ (50,000 บาทในราคากลาง)
ต้องลดเหลือ 44,000 บาทในสัญญา
แม้จะ “ลืมคิด” แต่เมื่อเป็นงานที่อยู่ในแบบ ผู้รับจ้างก็ปฏิเสธไม่ได้
ตามสัญญาข้อ 2 ที่ระบุชัดว่าแบบเป็นส่วนหนึ่งของสัญญา
⸻
ขั้นตอนที่ 3: เมื่อ “ผู้ว่าจ้าง” สั่งเปลี่ยนขนาดเหล็ก
ถ้าหน่วยงานจะ “เปลี่ยน” เหล็กจาก 1½”x3” เป็น 2”x2”
ถือว่าเป็นการ เปลี่ยนแปลงแบบในสัญญา
ไม่ใช่แค่การลด แต่ต้อง “ตัดของเดิมออก” แล้ว “แทนที่ด้วยของใหม่”
ในทางปฏิบัติ = เหมือนการ “แก้ไขสัญญา”
ซึ่งต้องปฏิบัติตาม มาตรา 97 แห่ง พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ
และ ข้อ 165 ของระเบียบกระทรวงการคลังฯ
ขั้นตอนคือ:
1. ทำราคากลางที่ถูกต้อง (รวมเหล็กเดิม 50,000 บาท)
2. ปรับลดราคาเหล็กเดิมตามสัดส่วนเหลือ 44,000 บาท (ตามว232)
3. ตัดงานเหล็กเดิมออกจากใบแจ้งปริมาณงาน
4. แทนที่ด้วยราคาเหล็กขนาดใหม่ (เช่นมีค่างานคิดได้ 80% ของราคาเดิม = 35,200 บาท)
5. ลดราคาสัญญาลง = 44,000 - 35,200 = 8,800 บาท
ถ้าไม่มีฐานราคาของเหล็กขนาดใหม่ในสัญญา
ต้อง “ตกลงราคาใหม่ตามความเป็นธรรม”
ถ้าตกลงไม่ได้ ผู้รับจ้างต้องทำตามราคาที่ผู้ว่าจ้างวินิจฉัยไว้ก่อน
ตามสัญญาข้อ 16 วรรคท้าย
⸻
เสริมความเข้าใจ: ใครมีอำนาจสั่งเปลี่ยน?
ผู้ควบคุมงานมีอำนาจควบคุมให้ “เป็นไปตามแบบและสัญญา” เท่านั้น
หากแบบผิดพลาดหรือวัสดุไม่เหมาะสม
ผู้ควบคุมงานมีหน้าที่ “เสนอความเห็น”
และให้ผู้ว่าจ้างเป็นผู้ออกคำสั่ง “เปลี่ยนแปลงแบบ แก้ไขสัญญา” อย่างถูกต้องตามขั้นตอน
การสั่งเปลี่ยนแบบหรือเปลี่ยนวัสดุ จึง เป็นอำนาจของผู้ว่าจ้างเท่านั้น
เพราะเป็นการแก้ไขสัญญา ซึ่งต้องได้รับความเห็นชอบตาม
มาตรา 97 แห่ง พ.ร.บ.ฯ และ ข้อ 165 ของระเบียบฯ
ถ้าปล่อยให้ผู้ควบคุมงานสั่งเอง = เกินอำนาจ
⸻
สรุปเข้าใจง่ายสุด ๆ
• ผู้รับจ้างต้องทำตามแบบ แม้ BOQ จะลืมคิดราคา
• ราคาที่ต้องใช้ = ราคากลางที่ถูกต้องแล้วปรับลดตามว232
• เมื่อผู้ว่าจ้างต้องการเปลี่ยนขนาดเหล็ก ต้องตัดงานเก่า แทนที่งานใหม่ แล้ว “ลดราคา” ตามจริง
• ต้องแก้ไขสัญญา “ครั้งเดียว” ให้ชัด
• ผู้ควบคุมงานไม่มีอำนาจสั่งเปลี่ยนแบบเอง ต้องเสนอให้ผู้ว่าจ้างดำเนินการ
⸻
ฝากถึงหน่วยงานของรัฐ
การลืมคิดรายการในการตั้งราคากลาง อาจดูเล็กน้อย
แต่หากไม่แก้ไขให้ถูกต้อง = ทำให้ระบบการบริหารสัญญาผิดเพี้ยน
และหากแก้แบบโดยไม่มีผู้ว่าจ้างออกคำสั่ง = ผิดขั้นตอน อาจเป็นเหตุให้ตรวจรับไม่ได้ หรือมีข้อพิพาทภายหลัง
⸻
บทความนี้เขียนขึ้นจากการวิเคราะห์ตามกฎหมาย ระเบียบ และแบบสัญญาอย่างครบถ้วน
เพื่อให้ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายเข้าใจและนำไปใช้ได้จริงอย่างถูกต้อง
โปรดแชร์เพื่อให้เกิดความรู้และลดปัญหาในภาครัฐ
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
สนใจอบรมกับ Yotathai
เลือกเรียนในหัวข้อที่ใช่สำหรับสายงานช่างและงานภาครัฐ
ราคากลางงานก่อสร้าง + ค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
ราคากลาง + การใช้ AI ช่วยจัดทำราคากลาง
https://training.yotathai.com/con-ai
ราคากลาง + สัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
กฎหมายปกครอง + งานจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/law-work
การจัดจ้างก่อสร้าง + การบริหารสัญญา + การตรวจรับ
https://training.yotathai.com/govbuild
SketchUp BIM + LayOut
https://training.yotathai.com/sketchup
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K
คำถามจากผู้รับจ้าง:
ในแบบก่อสร้างให้ใช้เหล็กกล่อง 1½”x3” ทำกรอบแปะตะแกรงกันนก แต่ใน BOQ ไม่มีรายการเหล็ก ดังกล่าว หน่วยงานไม่ได้คิดราคาให้
แต่ผู้ควบคุมงานบอกว่าเหล็กหนาเกินไป ให้เปลี่ยนเป็น 2”x2”
กรรมการก็บอกให้ลดเหล็ก ผู้ควบคุมงานก็ให้ทำตาม จะลดหรือไม่ลดดี?
⸻
คำตอบแบบเข้าใจง่ายที่สุด
กรณีนี้ต้องเข้าใจลำดับขั้นตอนและหลักกฎหมายให้ถูกต้องก่อนครับ
⸻
ขั้นตอนที่ 1: หลักการตั้งต้นที่ถูกต้อง
เวลาทำ ราคากลางงานก่อสร้าง หน่วยงานของรัฐต้องทำให้ถูกต้องตามแบบก่อสร้าง
ถ้าลืมคิดรายการ เช่น “เหล็กกล่อง” ไป ราคากลางก็ถือว่า “ผิดพลาดในการคำนวณ”
แม้ไม่ใช่ความผิดของผู้รับจ้าง แต่ก็ต้องแก้ไขให้ถูกต้อง
ตัวอย่างสมมุติ:
• ราคากลางผิด (ลืมคิดเหล็กกล่อง) = 2,450,000 บาท
• ราคากลางที่ถูกต้อง (มีเหล็กกล่องครบ) = 2,500,000 บาท
• ราคาที่ผู้รับจ้างเสนอ = 2,200,000 บาท
จะเห็นว่า “ราคากลางที่ถูกต้อง” ควรเป็น 2.5 ล้าน ไม่ใช่ 2.45 ล้าน และราคาที่ผู้รับจ้างเสนอ 2.2 ล้าน ต้องเป็นวงเงินสูงสุดที่ผู้รับจ้างจะได้รับ ถ้าเป็นเนื้องานตามสัญญา แม้จะมีบางรายการที่หน่วยงานลืมคิดผู้รับจ้างก็ไม่มีสิทธิ์เรียกค่าจ้างเพิ่ม
เพราะก่อนเสนอราคา ผู้เสนอราคาก็มีหน้าที่ต้องตรวจสอบความถูกต้องของแบบแปลนและใบแจ้งปริมาณงานและราคาตามที่ประกาศเปิดเผยราคากลาง
⸻
ขั้นตอนที่ 2: เข้าใจหลักการ “ว232” ให้แม่น
ว232 กำหนดให้เอา “ราคากลางที่ถูกต้อง” เป็นฐาน แล้ว
นำไป “ปรับลด” ตามสัดส่วนที่ผู้รับจ้างเสนอ
เช่น:
ถ้าผู้รับจ้างเสนอ 2.2 ล้าน จากราคากลาง ที่ถูกต้อง 2.5 ล้าน = ลดลงเหลือ 88%
ดังนั้นเหล็กที่ลืมคิดไว้ (50,000 บาทในราคากลาง)
ต้องลดเหลือ 44,000 บาทในสัญญา
แม้จะ “ลืมคิด” แต่เมื่อเป็นงานที่อยู่ในแบบ ผู้รับจ้างก็ปฏิเสธไม่ได้
ตามสัญญาข้อ 2 ที่ระบุชัดว่าแบบเป็นส่วนหนึ่งของสัญญา
⸻
ขั้นตอนที่ 3: เมื่อ “ผู้ว่าจ้าง” สั่งเปลี่ยนขนาดเหล็ก
ถ้าหน่วยงานจะ “เปลี่ยน” เหล็กจาก 1½”x3” เป็น 2”x2”
ถือว่าเป็นการ เปลี่ยนแปลงแบบในสัญญา
ไม่ใช่แค่การลด แต่ต้อง “ตัดของเดิมออก” แล้ว “แทนที่ด้วยของใหม่”
ในทางปฏิบัติ = เหมือนการ “แก้ไขสัญญา”
ซึ่งต้องปฏิบัติตาม มาตรา 97 แห่ง พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ
และ ข้อ 165 ของระเบียบกระทรวงการคลังฯ
ขั้นตอนคือ:
1. ทำราคากลางที่ถูกต้อง (รวมเหล็กเดิม 50,000 บาท)
2. ปรับลดราคาเหล็กเดิมตามสัดส่วนเหลือ 44,000 บาท (ตามว232)
3. ตัดงานเหล็กเดิมออกจากใบแจ้งปริมาณงาน
4. แทนที่ด้วยราคาเหล็กขนาดใหม่ (เช่นมีค่างานคิดได้ 80% ของราคาเดิม = 35,200 บาท)
5. ลดราคาสัญญาลง = 44,000 - 35,200 = 8,800 บาท
ถ้าไม่มีฐานราคาของเหล็กขนาดใหม่ในสัญญา
ต้อง “ตกลงราคาใหม่ตามความเป็นธรรม”
ถ้าตกลงไม่ได้ ผู้รับจ้างต้องทำตามราคาที่ผู้ว่าจ้างวินิจฉัยไว้ก่อน
ตามสัญญาข้อ 16 วรรคท้าย
⸻
เสริมความเข้าใจ: ใครมีอำนาจสั่งเปลี่ยน?
ผู้ควบคุมงานมีอำนาจควบคุมให้ “เป็นไปตามแบบและสัญญา” เท่านั้น
หากแบบผิดพลาดหรือวัสดุไม่เหมาะสม
ผู้ควบคุมงานมีหน้าที่ “เสนอความเห็น”
และให้ผู้ว่าจ้างเป็นผู้ออกคำสั่ง “เปลี่ยนแปลงแบบ แก้ไขสัญญา” อย่างถูกต้องตามขั้นตอน
การสั่งเปลี่ยนแบบหรือเปลี่ยนวัสดุ จึง เป็นอำนาจของผู้ว่าจ้างเท่านั้น
เพราะเป็นการแก้ไขสัญญา ซึ่งต้องได้รับความเห็นชอบตาม
มาตรา 97 แห่ง พ.ร.บ.ฯ และ ข้อ 165 ของระเบียบฯ
ถ้าปล่อยให้ผู้ควบคุมงานสั่งเอง = เกินอำนาจ
⸻
สรุปเข้าใจง่ายสุด ๆ
• ผู้รับจ้างต้องทำตามแบบ แม้ BOQ จะลืมคิดราคา
• ราคาที่ต้องใช้ = ราคากลางที่ถูกต้องแล้วปรับลดตามว232
• เมื่อผู้ว่าจ้างต้องการเปลี่ยนขนาดเหล็ก ต้องตัดงานเก่า แทนที่งานใหม่ แล้ว “ลดราคา” ตามจริง
• ต้องแก้ไขสัญญา “ครั้งเดียว” ให้ชัด
• ผู้ควบคุมงานไม่มีอำนาจสั่งเปลี่ยนแบบเอง ต้องเสนอให้ผู้ว่าจ้างดำเนินการ
⸻
ฝากถึงหน่วยงานของรัฐ
การลืมคิดรายการในการตั้งราคากลาง อาจดูเล็กน้อย
แต่หากไม่แก้ไขให้ถูกต้อง = ทำให้ระบบการบริหารสัญญาผิดเพี้ยน
และหากแก้แบบโดยไม่มีผู้ว่าจ้างออกคำสั่ง = ผิดขั้นตอน อาจเป็นเหตุให้ตรวจรับไม่ได้ หรือมีข้อพิพาทภายหลัง
⸻
บทความนี้เขียนขึ้นจากการวิเคราะห์ตามกฎหมาย ระเบียบ และแบบสัญญาอย่างครบถ้วน
เพื่อให้ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายเข้าใจและนำไปใช้ได้จริงอย่างถูกต้อง
โปรดแชร์เพื่อให้เกิดความรู้และลดปัญหาในภาครัฐ
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
สนใจอบรมกับ Yotathai
เลือกเรียนในหัวข้อที่ใช่สำหรับสายงานช่างและงานภาครัฐ
ราคากลางงานก่อสร้าง + ค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
ราคากลาง + การใช้ AI ช่วยจัดทำราคากลาง
https://training.yotathai.com/con-ai
ราคากลาง + สัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
กฎหมายปกครอง + งานจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/law-work
การจัดจ้างก่อสร้าง + การบริหารสัญญา + การตรวจรับ
https://training.yotathai.com/govbuild
SketchUp BIM + LayOut
https://training.yotathai.com/sketchup
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K
