คู่มือเจาะลึก คำนวณค่า K อย่างไร เมื่อผู้รับจ้าง ส่งงานล่าช้า

ค่า K กรณีผู้รับจ้างส่งงานล่าช้า และสัญญามีหลายงวดงาน เข้าใจให้ถูกตั้งแต่ต้น เพื่อไม่ให้รัฐเสียประโยชน์

ดูและ Download

ค่า K กรณีผู้รับจ้างส่งงานล่าช้า และสัญญามีหลายงวดงาน
เข้าใจให้ถูกตั้งแต่ต้น เพื่อไม่ให้รัฐเสียประโยชน์
การคำนวณเงินชดเชยค่างานก่อสร้าง หรือที่เรียกกันว่า “ค่า K” เป็นเรื่องที่หลายหน่วยงานยังสับสนกันอยู่มาก โดยเฉพาะกรณีที่ผู้รับจ้าง ส่งมอบงานล่าช้ากว่าแผนงาน ความผิดพลาดที่พบเสมอคือ
* เอาค่างานหลายงวดมารวมคิดทีเดียว
* เอาค่างานที่ไม่เข้าเงื่อนไขมาคิดรวมด้วย
* เข้าใจผิดว่าถ้าสัญญายังไม่หมดอายุ ก็ยังไม่ถือว่าล่าช้าสำหรับการคิดค่า K
ทั้ง 3 เรื่องนี้ ถ้าพลาดเพียงจุดเดียว ก็อาจทำให้ทางราชการจ่ายเงินเกินจริง และเสียประโยชน์ได้มาก 
⸻
หลักสำคัญที่สุดของเรื่องนี้
1) ค่า K ไม่ได้คิดจากยอดเบิกทั้งงวดเสมอไป
ยอดที่นำมาคำนวณค่า K ต้องเป็นเฉพาะ “ค่างานที่เข้าเงื่อนไขการคิดค่า K” เท่านั้น
ไม่ใช่ยอดเงินรวมทั้งหมดที่ผู้รับจ้างขอเบิกในงวดนั้น
พูดง่าย ๆ คือ
ถ้าในงวดนั้นมีงานบางส่วนที่ ไม่มีสูตรค่า K รองรับ หรือเป็นงานบางประเภทที่ สำนักงบประมาณไม่ได้ให้คิดค่า K ก็ต้องตัดส่วนนั้นออกก่อน แล้วค่อยเอาเฉพาะยอดที่เหลือไปคำนวณ 
สรุปสั้น ๆ
ไม่ใช่ยอดเบิกเท่าไร คิดค่า K ทั้งหมดเท่านั้น
ต้องคัดก่อนว่า “ส่วนไหนคิดค่า K ได้” และ “ส่วนไหนคิดไม่ได้”
⸻
2) ห้ามรวบงวดงานมาคิดทีเดียวเด็ดขาด
ถ้าสัญญาแบ่งจ่ายเป็นหลายงวด
ก็ต้องคิดค่า K แยกเป็นงวด ๆ ตามช่วงเวลาของงานงวดนั้น
ห้ามนำค่างานทั้งโครงการมารวมเป็นก้อนเดียว แล้วไปคิดค่า K ในเดือนสุดท้าย เพราะจะทำให้ผลคำนวณผิดจากต้นทุนที่แท้จริงของแต่ละช่วงงาน และอาจทำให้รัฐต้องจ่ายเกินจริง 
หลักที่ต้องจำให้ขึ้นใจ
1 งวด = 1 การคำนวณ
แยกงวดเสมอ
ห้ามรวบยอดทั้งโครงการมาคิดรอบเดียว
⸻
3) เรื่อง “งานงวดช้า” กับ “ค่าปรับตามสัญญา” เป็นคนละเรื่องกัน
จุดที่คนมักสับสนมากที่สุด คือไปปนกันระหว่าง
* การคิดค่า K
* การคิดค่าปรับตามสัญญา
ทั้งสองเรื่องนี้ใช้เกณฑ์คนละแบบ 
เรื่องค่าปรับตามสัญญา
ให้ดูว่า พ้นวันสิ้นสุดสัญญาทั้งโครงการหรือยัง
ถ้ายังไม่พ้นกำหนดสัญญา ก็อาจยังไม่เกิดค่าปรับรายวันตามสัญญา
เรื่องค่า K
ให้ดูที่ แผนการทำงานของแต่ละงวด หรือ Bar Chart / แผนส่งมอบงาน
ถ้างวดใดกำหนดส่งเดือนหนึ่ง แต่ผู้รับจ้างไปส่งอีกเดือนหนึ่งที่ช้ากว่า
สำหรับการคิดค่า K ถือว่า งวดนั้นล่าช้าแล้วทันที แม้ว่าสัญญาหลักจะยังไม่หมดอายุก็ตาม 
สรุปให้จำง่ายมาก
* ค่าปรับ = ดูวันครบกำหนดสัญญา
* ค่า K = ดูแผนส่งมอบของแต่ละงวด
สองเรื่องนี้เกี่ยวกันได้ แต่ ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน
⸻
หลัก “กดดัชนี” เมื่อส่งงานช้ากว่าแผน
ถ้าผู้รับจ้างส่งงาน ช้ากว่าเดือนที่ระบุไว้ในแผนของงวดนั้น
หน่วยงานต้องเอาดัชนีมาเปรียบเทียบ 2 เดือน คือ
* เดือนที่กำหนดตามแผน
* เดือนที่ส่งมอบจริง
แล้วเลือกใช้ค่า K ในเดือนที่ทำให้ทางราชการ
“จ่ายเงินชดเชยน้อยที่สุด”
หรือถ้าเป็นกรณีต้องหักคืน ก็ต้องเป็นเดือนที่ทำให้รัฐ
“เรียกเงินคืนได้มากที่สุด” 
หลักนี้มีเป้าหมายชัดเจน คือ
ไม่ให้ผู้รับจ้างได้ประโยชน์จากการดึงงานให้ล่าช้า
⸻
หลัก 4% ที่ต้องจำ
เอกสารต้นฉบับอธิบายไว้ชัดว่า การคิดค่า K มีเกณฑ์สำคัญดังนี้ 
* ถ้าค่า K มากกว่า 1.040
รัฐจ่ายเพิ่มเฉพาะส่วนที่เกิน 4%
* ถ้าค่า K น้อยกว่า 0.960
รัฐหักคืนเฉพาะส่วนที่ต่ำกว่า 4%
* ถ้าค่า K อยู่ระหว่าง 0.960 ถึง 1.040
ไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และไม่ต้องหักคืน
แปลแบบภาษาคนทำงาน
ช่วง ±4% ถือเป็นช่วงที่ “ยังไม่ต้องชดเชยกัน”
⸻
ตัวอย่างที่ทำให้เห็นภาพชัดที่สุด
เอกสารยกตัวอย่างโครงการก่อสร้างอาคาร วงเงินรวม 3,000,000 บาท
แบ่งจ่าย 3 งวด งวดละ 1,000,000 บาท 
แต่ในแต่ละงวด มีค่างานติดตั้งครุภัณฑ์สำเร็จรูปที่ ไม่เข้าเงื่อนไขค่า K อยู่ 200,000 บาท
ดังนั้นยอดที่นำมาคำนวณค่า K ได้จริงในแต่ละงวด จึงเหลือเพียง 800,000 บาท เท่านั้น 
วันสิ้นสุดสัญญาของทั้งโครงการคือ เดือนตุลาคม 
⸻
งวดที่ 1
* แผนกำหนดส่ง: กุมภาพันธ์
* ส่งจริง: กุมภาพันธ์
* ค่า K ของเดือนกุมภาพันธ์: 1.030 
เพราะค่า K ยังไม่เกิน 1.040
จึง ไม่ต้องจ่ายเงินชดเชยเพิ่ม
ผลคือ 0 บาท 
⸻
งวดที่ 2
* แผนกำหนดส่ง: มิถุนายน
* ส่งจริง: สิงหาคม
* ค่า K เดือนตามแผน (มิถุนายน): 1.055
* ค่า K เดือนส่งจริง (สิงหาคม): 1.075 
กรณีนี้แม้สัญญาทั้งโครงการยังไม่หมด แต่สำหรับงวดนี้ถือว่า ส่งช้ากว่าแผน แล้ว
จึงต้องเปรียบเทียบค่า K สองเดือน และเลือกเดือนที่ทำให้รัฐเสียประโยชน์น้อยที่สุด
ดังนั้นต้องเลือกใช้ เดือนมิถุนายน 1.055
ไม่ใช่เดือนสิงหาคม 1.075 
ผลคำนวณตามตัวอย่างในเอกสาร
รัฐจ่ายค่า K งวดนี้ 12,000 บาท 
เอกสารยังชี้ให้เห็นด้วยว่า
ถ้าเผลอไปใช้เดือนสิงหาคม รัฐจะต้องจ่ายถึง 28,000 บาท ในงวดนี้ ซึ่งมากเกินจริง 
⸻
งวดที่ 3
* แผนกำหนดส่ง: ตุลาคม
* ส่งจริง: ธันวาคม
* ค่า K เดือนตามแผน (ตุลาคม): 1.060
* ค่า K เดือนส่งจริง (ธันวาคม): 1.085 
กรณีนี้ช้ากว่าแผน และยังเลยกำหนดสัญญาด้วย
จึงมี 2 เรื่องเกิดพร้อมกัน คือ
* เรื่องค่า K
* เรื่องค่าปรับตามสัญญา
แต่ต้องคำนวณแยกกัน ไม่เอามาปนกัน 
สำหรับค่า K ต้องเลือกใช้เดือนที่รัฐเสียประโยชน์น้อยที่สุด
จึงใช้ เดือนตุลาคม 1.060
ผลคือ รัฐจ่ายค่า K งวดนี้ 16,000 บาท 
ส่วนค่าปรับตามสัญญา เพราะเลยกำหนดสัญญาแล้ว
ก็ต้องไปคิดและหัก แยกต่างหาก จากค่า K 
⸻
รวมทั้งโครงการ รัฐจ่ายค่า K เท่าไร
จากตัวอย่างนี้ เอกสารสรุปไว้ว่า
* งวดที่ 1 = 0 บาท
* งวดที่ 2 = 12,000 บาท
* งวดที่ 3 = 16,000 บาท
รวมทั้งโครงการ = 28,000 บาท 
⸻
ถ้าคิดผิดแบบ “รวบยอดทีเดียว” จะเสียหายแค่ไหน
เอกสารเปรียบเทียบให้เห็นชัดมากว่า
ถ้าหน่วยงานทำผิดโดย
1. เอายอดทั้งโครงการ 3,000,000 บาทมารวมคิดทีเดียว
2. ไม่ตัดค่างานที่ไม่เข้าเงื่อนไขออก
3. ไปใช้ดัชนีเดือนส่งจริงปลายปี คือเดือนธันวาคม 1.085
จะทำให้รัฐต้องจ่ายค่า K เป็น 135,000 บาท แทนที่จะจ่ายเพียง 28,000 บาท 
เท่ากับเกิดความเสียหายถึง 107,000 บาท ในโครงการตัวอย่างนี้ 
เหตุผลก็เพราะ
รัฐถูกบังคับให้จ่ายค่าวัสดุในอัตราสูงของปลายปี
ให้กับงานที่บางส่วนสร้างเสร็จไปตั้งแต่ต้นปีแล้ว ซึ่งไม่สอดคล้องกับต้นทุนที่แท้จริงของงานในแต่ละช่วงเวลา 
⸻
สรุปให้จำง่ายที่สุด
ถ้าจะคำนวณค่า K กรณีผู้รับจ้างส่งงานล่าช้าให้ถูก ต้องยึดหลักนี้
หนึ่ง
ต้องดูว่า ค่างานส่วนใดเข้าเงื่อนไขค่า K
ห้ามเอายอดเบิกทั้งงวดมาคิดทั้งหมดโดยอัตโนมัติ
สอง
ต้อง คิดแยกเป็นงวด
ห้ามรวบค่างานหลายงวดมาคิดรวมกันทีเดียว
สาม
ถ้าส่งงาน ช้ากว่าแผนของงวดนั้น
ต้องเทียบดัชนี 2 เดือน คือ
เดือนตามแผน กับ เดือนส่งจริง
สี่
ต้องเลือกใช้ค่าที่ทำให้
ทางราชการเสียประโยชน์น้อยที่สุด
ห้า
อย่าสับสนระหว่าง
ค่า K กับ ค่าปรับตามสัญญา
เพราะเป็นคนละเรื่อง และต้องคิดแยกกัน
⸻
ข้อความสั้นที่สุดในแบบใช้งานจริง
ค่า K ต้องคิดจากค่างานที่เข้าเงื่อนไข คิดแยกเป็นงวด และถ้าส่งช้ากว่าแผนของงวด ต้องเปรียบเทียบดัชนีระหว่างเดือนตามแผนกับเดือนส่งจริง แล้วเลือกค่าที่ทำให้รัฐเสียประโยชน์น้อยที่สุดเสมอ 
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามดูดเนื้อหาไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
สนใจอบรมกับ Yotathai
https://training.yotathai.com/
โครงการอบรม “การประยุกต์ใช้เทคโนโลยี AI ปี 2569”
https://training.yotathai.com/ai69
โครงการอบรม “ราคากลางงานก่อสร้างและการใช้ AI ช่วยจัดทำราคากลาง”
https://training.yotathai.com/con-ai
โครงการอบรม “กฎหมายปกครองกับงานจ้างก่อสร้าง หลักการควบคุมงาน หลักการบริหารสัญญาจ้างก่อสร้าง และหลักการตรวจรับพัสดุในงานจ้างก่อสร้าง”
https://training.yotathai.com/law-work
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K