คลังความรู้โยธาไทย 23/6/2025
ถาม-ตอบ ว.78: กับ “เหล็กในประเทศ 90%” ในงานจ้างภาครัฐ
ถาม-ตอบ ว.78: กับ “เหล็กในประเทศ 90%” ในงานจ้างภาครัฐ
ถาม-ตอบ ว.78: กับ “เหล็กในประเทศ 90%” ในงานจ้างภาครัฐ
คำถามของผู้ถาม:
ตามสัญญาที่อ้างอิงหนังสือเวียน ว.78 ที่กำหนดให้ใช้เหล็กที่ผลิตในประเทศไม่น้อยกว่า 90%
คำว่า “เหล็ก” ในที่นี้ หมายถึงเฉพาะเหล็กเส้นที่ใช้ในงานโครงสร้างคอนกรีต
หรือรวมถึงเหล็กชนิดอื่น ๆ ด้วย เช่น เหล็กแผ่น เหล็กรูปพรรณ ท่อเหล็กที่ใช้ผลิตสะพานเหล็ก?
และถ้าไม่สามารถหาเหล็กในประเทศได้ครบ 90% จริง ๆ ต้องทำอย่างไร?
⸻
คำตอบ:
1. คำว่า “เหล็ก” ตาม ว.78 หมายถึงอะไร?
หมายถึง “เหล็กทุกชนิด” ที่ระบุไว้ในแบบรูปรายการและสัญญา ไม่จำกัดเฉพาะเหล็กเส้น
ทั้งเหล็กข้ออ้อย เหล็กรูปพรรณ เหล็กแผ่น หรือท่อเหล็ก ล้วนต้องนำมานับรวมในสัดส่วน 90% ทั้งสิ้น
อ้างอิง: ข้อ 1.2.1.1 ของคู่มือแนบท้าย ว.78 ระบุว่า
“ให้คู่สัญญาต้องใช้เหล็กที่ผลิตภายในประเทศ ไม่น้อยกว่าร้อยละ 90 ของ ปริมาณเหล็กที่ต้องใช้ทั้งหมดตามสัญญา”
ไม่ได้ระบุว่าเฉพาะเหล็กเส้น จึงครอบคลุมเหล็กทุกประเภทที่กำหนดไว้ในแบบ
⸻
2. ถ้าใช้เหล็กในประเทศไม่ถึง 90% จะเกิดอะไรขึ้น?
ถือว่า “ผิดสัญญา” และคณะกรรมการตรวจรับสามารถ “ไม่ตรวจรับงาน” งวดนั้นได้
อาจถูก “เรียกค่าปรับ” หรือ “บอกเลิกสัญญา” ถ้าเป็นสาระสำคัญของสัญญา
คู่มือฯ ข้อ 1.6.2.1 ระบุว่า
“ให้คณะกรรมการตรวจรับพัสดุตรวจสอบว่าพัสดุที่ส่งมอบเป็นพัสดุที่ผลิตในประเทศตามเงื่อนไขของสัญญา”
⸻
3. ถ้าไม่สามารถใช้เหล็กในประเทศได้จริง ๆ แก้ไขอย่างไร?
ผู้รับจ้างต้องเป็นฝ่ายแจ้ง “ขอแก้ไขสัญญา” โดยจัดทำหนังสือชี้แจงและแนบหลักฐาน
จากนั้นหน่วยงานของรัฐ (ผู้ว่าจ้าง) จะเป็นผู้พิจารณาและดำเนินการแก้ไขสัญญาให้ถูกต้อง
อ้างอิง: คู่มือฯ ข้อ 1.6.3 ระบุว่า
“หากปรากฏในภายหลังว่าไม่สามารถส่งมอบพัสดุที่ผลิตภายในประเทศได้ ให้พิจารณาแก้ไขสัญญาต่อไปตามมาตรา 97 แห่ง พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ”
⸻
วิเคราะห์เพิ่มเติม: แผนการใช้วัสดุในประเทศ & หน้าที่กรรมการตรวจรับ
4. ผู้รับจ้างต้องจัดทำ “แผนการใช้วัสดุในประเทศ” ทุกสัญญาหรือไม่?
ไม่ต้องจัดทำแผน ถ้าเข้าเงื่อนไขใดเงื่อนไขหนึ่งต่อไปนี้:
– ระยะเวลาก่อสร้างไม่เกิน 60 วัน
– วงเงินไม่เกิน 500,000 บาท
แต่ถึงแม้ไม่ต้องทำแผน… ก็ยังต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขสัญญาเรื่องเหล็ก 90% และวัสดุในประเทศ 60% อยู่ดี
⸻
5. หน้าที่ของ “คณะกรรมการตรวจรับพัสดุ” คืออะไร?
ตรวจสอบเหล็กทุกชนิดว่าใช้ของผลิตในประเทศตามสัญญาหรือไม่
จัดทำรายงานสรุปผล (ภาคผนวก 3) เสนอหัวหน้าหน่วยงานฯ พร้อมผลตรวจรับงานงวดสุดท้าย
ต้องปฏิบัติไม่ว่าโครงการจะต้องจัดทำแผนหรือไม่ก็ตาม
เพราะ “หน้าที่กรรมการตรวจรับ” ไม่ได้ขึ้นกับการจัดทำแผน
แต่ขึ้นกับ “ข้อผูกพันในสัญญา” ที่ต้องตรวจให้ครบถ้วน
⸻
สรุปเข้าใจง่าย:
เหล็กทุกชนิด = ต้องนับรวมใน 90%
ผิดเงื่อนไข = มีสิทธิ์ไม่ตรวจรับ บอกเลิกสัญญา
ขอแก้สัญญา = ผู้รับจ้างต้องเป็นฝ่ายแจ้ง พร้อมหลักฐาน
ไม่ต้องจัดทำแผน = เฉพาะบางกรณีเท่านั้น
ไม่ว่าทำแผนหรือไม่ กรรมการต้องตรวจรับครบทุกข้อเสมอ
⸻
ฝากถึงหน่วยงานตรวจสอบทุกแห่ง
อย่าตรวจแค่กรรมการ แต่ให้ตรวจด้วยว่า “หัวหน้าหน่วยงาน” ได้ออกคำสั่งใช้ ว.78 อย่างถูกต้องหรือไม่
และได้บังคับให้มีการใช้เหล็กในประเทศตามเจตนารมณ์ของกฎหมายอย่างแท้จริงหรือไม่ด้วย
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
สนใจอบรมกับ Yotathai
เลือกเรียนในหัวข้อที่ใช่สำหรับสายงานช่างและงานภาครัฐ
ราคากลางงานก่อสร้าง + ค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
ราคากลาง + การใช้ AI ช่วยจัดทำราคากลาง
https://training.yotathai.com/con-ai
ราคากลาง + สัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
กฎหมายปกครอง + งานจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/law-work
การจัดจ้างก่อสร้าง + การบริหารสัญญา + การตรวจรับ
https://training.yotathai.com/govbuild
SketchUp BIM + LayOut
https://training.yotathai.com/sketchup
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K
คำถามของผู้ถาม:
ตามสัญญาที่อ้างอิงหนังสือเวียน ว.78 ที่กำหนดให้ใช้เหล็กที่ผลิตในประเทศไม่น้อยกว่า 90%
คำว่า “เหล็ก” ในที่นี้ หมายถึงเฉพาะเหล็กเส้นที่ใช้ในงานโครงสร้างคอนกรีต
หรือรวมถึงเหล็กชนิดอื่น ๆ ด้วย เช่น เหล็กแผ่น เหล็กรูปพรรณ ท่อเหล็กที่ใช้ผลิตสะพานเหล็ก?
และถ้าไม่สามารถหาเหล็กในประเทศได้ครบ 90% จริง ๆ ต้องทำอย่างไร?
⸻
คำตอบ:
1. คำว่า “เหล็ก” ตาม ว.78 หมายถึงอะไร?
หมายถึง “เหล็กทุกชนิด” ที่ระบุไว้ในแบบรูปรายการและสัญญา ไม่จำกัดเฉพาะเหล็กเส้น
ทั้งเหล็กข้ออ้อย เหล็กรูปพรรณ เหล็กแผ่น หรือท่อเหล็ก ล้วนต้องนำมานับรวมในสัดส่วน 90% ทั้งสิ้น
อ้างอิง: ข้อ 1.2.1.1 ของคู่มือแนบท้าย ว.78 ระบุว่า
“ให้คู่สัญญาต้องใช้เหล็กที่ผลิตภายในประเทศ ไม่น้อยกว่าร้อยละ 90 ของ ปริมาณเหล็กที่ต้องใช้ทั้งหมดตามสัญญา”
ไม่ได้ระบุว่าเฉพาะเหล็กเส้น จึงครอบคลุมเหล็กทุกประเภทที่กำหนดไว้ในแบบ
⸻
2. ถ้าใช้เหล็กในประเทศไม่ถึง 90% จะเกิดอะไรขึ้น?
ถือว่า “ผิดสัญญา” และคณะกรรมการตรวจรับสามารถ “ไม่ตรวจรับงาน” งวดนั้นได้
อาจถูก “เรียกค่าปรับ” หรือ “บอกเลิกสัญญา” ถ้าเป็นสาระสำคัญของสัญญา
คู่มือฯ ข้อ 1.6.2.1 ระบุว่า
“ให้คณะกรรมการตรวจรับพัสดุตรวจสอบว่าพัสดุที่ส่งมอบเป็นพัสดุที่ผลิตในประเทศตามเงื่อนไขของสัญญา”
⸻
3. ถ้าไม่สามารถใช้เหล็กในประเทศได้จริง ๆ แก้ไขอย่างไร?
ผู้รับจ้างต้องเป็นฝ่ายแจ้ง “ขอแก้ไขสัญญา” โดยจัดทำหนังสือชี้แจงและแนบหลักฐาน
จากนั้นหน่วยงานของรัฐ (ผู้ว่าจ้าง) จะเป็นผู้พิจารณาและดำเนินการแก้ไขสัญญาให้ถูกต้อง
อ้างอิง: คู่มือฯ ข้อ 1.6.3 ระบุว่า
“หากปรากฏในภายหลังว่าไม่สามารถส่งมอบพัสดุที่ผลิตภายในประเทศได้ ให้พิจารณาแก้ไขสัญญาต่อไปตามมาตรา 97 แห่ง พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ”
⸻
วิเคราะห์เพิ่มเติม: แผนการใช้วัสดุในประเทศ & หน้าที่กรรมการตรวจรับ
4. ผู้รับจ้างต้องจัดทำ “แผนการใช้วัสดุในประเทศ” ทุกสัญญาหรือไม่?
ไม่ต้องจัดทำแผน ถ้าเข้าเงื่อนไขใดเงื่อนไขหนึ่งต่อไปนี้:
– ระยะเวลาก่อสร้างไม่เกิน 60 วัน
– วงเงินไม่เกิน 500,000 บาท
แต่ถึงแม้ไม่ต้องทำแผน… ก็ยังต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขสัญญาเรื่องเหล็ก 90% และวัสดุในประเทศ 60% อยู่ดี
⸻
5. หน้าที่ของ “คณะกรรมการตรวจรับพัสดุ” คืออะไร?
ตรวจสอบเหล็กทุกชนิดว่าใช้ของผลิตในประเทศตามสัญญาหรือไม่
จัดทำรายงานสรุปผล (ภาคผนวก 3) เสนอหัวหน้าหน่วยงานฯ พร้อมผลตรวจรับงานงวดสุดท้าย
ต้องปฏิบัติไม่ว่าโครงการจะต้องจัดทำแผนหรือไม่ก็ตาม
เพราะ “หน้าที่กรรมการตรวจรับ” ไม่ได้ขึ้นกับการจัดทำแผน
แต่ขึ้นกับ “ข้อผูกพันในสัญญา” ที่ต้องตรวจให้ครบถ้วน
⸻
สรุปเข้าใจง่าย:
เหล็กทุกชนิด = ต้องนับรวมใน 90%
ผิดเงื่อนไข = มีสิทธิ์ไม่ตรวจรับ บอกเลิกสัญญา
ขอแก้สัญญา = ผู้รับจ้างต้องเป็นฝ่ายแจ้ง พร้อมหลักฐาน
ไม่ต้องจัดทำแผน = เฉพาะบางกรณีเท่านั้น
ไม่ว่าทำแผนหรือไม่ กรรมการต้องตรวจรับครบทุกข้อเสมอ
⸻
ฝากถึงหน่วยงานตรวจสอบทุกแห่ง
อย่าตรวจแค่กรรมการ แต่ให้ตรวจด้วยว่า “หัวหน้าหน่วยงาน” ได้ออกคำสั่งใช้ ว.78 อย่างถูกต้องหรือไม่
และได้บังคับให้มีการใช้เหล็กในประเทศตามเจตนารมณ์ของกฎหมายอย่างแท้จริงหรือไม่ด้วย
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
สนใจอบรมกับ Yotathai
เลือกเรียนในหัวข้อที่ใช่สำหรับสายงานช่างและงานภาครัฐ
ราคากลางงานก่อสร้าง + ค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
ราคากลาง + การใช้ AI ช่วยจัดทำราคากลาง
https://training.yotathai.com/con-ai
ราคากลาง + สัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
กฎหมายปกครอง + งานจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/law-work
การจัดจ้างก่อสร้าง + การบริหารสัญญา + การตรวจรับ
https://training.yotathai.com/govbuild
SketchUp BIM + LayOut
https://training.yotathai.com/sketchup
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K
