คลังความรู้โยธาไทย 31/10/2025
องค์ความรู้ว่าด้วย “การแก้ไขสัญญาและงานเพิ่ม” ภายใต้สถานะสัญญาที่มีนิติสัมพันธ์
องค์ความรู้ว่าด้วย “การแก้ไขสัญญาและงานเพิ่ม” ภายใต้สถานะสัญญาที่มีนิติสัมพันธ์
องค์ความรู้ว่าด้วย “การแก้ไขสัญญาและงานเพิ่ม” ภายใต้สถานะสัญญาที่มีนิติสัมพันธ์
อ้างอิง: หนังสือ กค (กวจ) 0405.4/16991 ลงวันที่ 25 เมษายน 2568
https://yotathai.link/16991-250468 <หนังสือ
⸻
1. ข้อเท็จจริงของปัญหา (กรณีศึกษา)
โครงการปรับปรุงอาคารวิจัยและศึกษาต่อเนื่อง มูลค่า 43,480,000 บาท
สัญญาสิ้นสุดวันที่ 1 ก.ย. 2567 และเริ่มคิดค่าปรับตั้งแต่ 2 ก.ย. 2567
ระหว่างบริหารสัญญา
พบการ รั่วซึมของระบบท่อน้ำ และ กลิ่นจากระบบน้ำเสีย
ตรวจสอบแล้วต้อง “แก้ไขระบบน้ำดี” ตั้งแต่ชั้น 1–2 ซึ่ง ไม่ได้อยู่ในสัญญาเดิม
หากไม่แก้ไข จะไม่สามารถทดสอบระบบน้ำของชั้น 3 (งวดสุดท้าย) ได้
คณะกรรมการตรวจรับพัสดุจึงสั่งให้ผู้รับจ้างดำเนินการ พร้อม พิจารณาขยายเวลา
ผู้รับจ้างได้ยื่น หนังสือสงวนสิทธิ์ภายใน 15 วัน และไม่ได้เป็นฝ่ายผิด
⸻
2. หลักการและขอบเขตการแก้ไขสัญญา
โดยทั่วไป “สัญญาที่ลงนามแล้ว” แก้ไขไม่ได้
เว้นแต่เข้าเงื่อนไขตาม มาตรา 97 และ ระเบียบฯ ข้อ 165
หลักเกณฑ์สำคัญ
• การแก้ไขต้องอยู่ ภายในขอบเขตวัตถุประสงค์เดิมของสัญญา
• ต้องเป็นกรณี จำเป็นจริง และ ไม่ทำให้รัฐเสียประโยชน์
• ต้องเพื่อ ประโยชน์ของหน่วยงานหรือสาธารณะ
• ต้องเปรียบเทียบคุณภาพและราคาก่อนแก้ไข
• หากต้อง เพิ่ม/ลดวงเงินหรือระยะเวลา ให้ตกลงพร้อมกัน
ช่วงเวลาที่อนุญาตให้แก้ไข:
ทำได้จนถึง “ก่อนคณะกรรมการตรวจรับพัสดุได้ตรวจรับงานงวดสุดท้ายแล้วเสร็จครบถ้วน”
อำนาจอนุมัติการแก้ไขเป็นของ หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ
⸻
3. ข้อวินิจฉัยสำคัญจากคณะกรรมการวินิจฉัยฯ
แม้สัญญาจะสิ้นสุดและมีค่าปรับเกิดขึ้นแล้ว แต่หาก
คณะกรรมการตรวจรับพัสดุยัง ไม่ได้ตรวจรับงวดสุดท้าย
สัญญายังถือว่าเป็น “สัญญาที่มีนิติสัมพันธ์อยู่”
การใช้ดุลพินิจของหน่วยงาน:
• หากจำเป็นต้องเพิ่มเนื้องาน (เช่น แก้ระบบน้ำดี) เพื่อให้ใช้งานอาคารได้
หน่วยงานมีอำนาจ แก้ไขสัญญาและขยายเวลาได้
• ต้องอ้างอิง มาตรา 97 วรรคหนึ่งและสาม
ประกอบ ระเบียบฯ ข้อ 165
• การแก้ไขต้อง ไม่ทำให้รัฐเสียประโยชน์ และต้อง เพื่อประโยชน์สาธารณะ
⸻
4. การงดหรือลดค่าปรับ
เมื่อปัญหาที่เกิดขึ้นไม่ใช่ความผิดของผู้รับจ้าง
และเป็นคำสั่งของคณะกรรมการตรวจรับพัสดุ
หน่วยงานสามารถพิจารณาได้ว่าเป็น “เหตุอันสมควร”
เพื่อ งดหรือลดค่าปรับ ตาม
มาตรา 102 วรรคหนึ่ง (1) แห่ง พ.ร.บ.ฯ
ประกอบ ข้อ 182 ของระเบียบกระทรวงการคลังฯ
⸻
สรุปแนวทางปฏิบัติ
หากสัญญาสิ้นสุดแต่ยังไม่ตรวจรับงวดสุดท้าย
ถือว่ายังมีนิติสัมพันธ์ สามารถ แก้ไขและเพิ่มงานจำเป็น ได้
การแก้ไขต้องอยู่ในขอบเขตสัญญาเดิม และเพื่อประโยชน์ของรัฐ
อำนาจอยู่ที่หัวหน้าหน่วยงาน ต้องมีเหตุผลและหลักฐานชัด
เหตุที่ไม่ใช่ความผิดของผู้รับจ้าง อาจใช้งดหรือลดค่าปรับได้ตามกฎหมาย
⸻
อ้างอิงกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
• พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ศ. 2560 มาตรา 97, 102
https://www.yotathai.com/yotanews/law-passadu-2560
• ระเบียบกระทรวงการคลังฯ พ.ศ. 2560 ข้อ 165, 182ใ
https://www.yotathai.com/passadu/act-gprocurement-60
• หนังสือตอบข้อหารือ กค (กวจ) 0405.4/16991 ลงวันที่ 25 เม.ย. 2568
https://yotathai.link/16991-250468 <หนังสือ
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
สนใจอบรมกับ Yotathai
เลือกเรียนในหัวข้อที่ใช่สำหรับสายงานช่างและงานภาครัฐ
กฎหมายปกครอง + งานจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/law-work
ราคากลาง + การใช้ AI ช่วยจัดทำราคากลาง
https://training.yotathai.com/con-ai
AI-Powered Engineer พลิกโฉมงานช่างราชการด้วยปัญญาประดิษฐ์
https://training.yotathai.com/ai-civil
AI สำหรับสายงานพัสดุ (AI-BOQ)
https://training.yotathai.com/ai-boq
ราคากลาง + สัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
การจัดจ้างก่อสร้าง + การบริหารสัญญา + การตรวจรับ
https://training.yotathai.com/govbuild
ราคากลางงานก่อสร้าง + ค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K
อ้างอิง: หนังสือ กค (กวจ) 0405.4/16991 ลงวันที่ 25 เมษายน 2568
https://yotathai.link/16991-250468 <หนังสือ
⸻
1. ข้อเท็จจริงของปัญหา (กรณีศึกษา)
โครงการปรับปรุงอาคารวิจัยและศึกษาต่อเนื่อง มูลค่า 43,480,000 บาท
สัญญาสิ้นสุดวันที่ 1 ก.ย. 2567 และเริ่มคิดค่าปรับตั้งแต่ 2 ก.ย. 2567
ระหว่างบริหารสัญญา
พบการ รั่วซึมของระบบท่อน้ำ และ กลิ่นจากระบบน้ำเสีย
ตรวจสอบแล้วต้อง “แก้ไขระบบน้ำดี” ตั้งแต่ชั้น 1–2 ซึ่ง ไม่ได้อยู่ในสัญญาเดิม
หากไม่แก้ไข จะไม่สามารถทดสอบระบบน้ำของชั้น 3 (งวดสุดท้าย) ได้
คณะกรรมการตรวจรับพัสดุจึงสั่งให้ผู้รับจ้างดำเนินการ พร้อม พิจารณาขยายเวลา
ผู้รับจ้างได้ยื่น หนังสือสงวนสิทธิ์ภายใน 15 วัน และไม่ได้เป็นฝ่ายผิด
⸻
2. หลักการและขอบเขตการแก้ไขสัญญา
โดยทั่วไป “สัญญาที่ลงนามแล้ว” แก้ไขไม่ได้
เว้นแต่เข้าเงื่อนไขตาม มาตรา 97 และ ระเบียบฯ ข้อ 165
หลักเกณฑ์สำคัญ
• การแก้ไขต้องอยู่ ภายในขอบเขตวัตถุประสงค์เดิมของสัญญา
• ต้องเป็นกรณี จำเป็นจริง และ ไม่ทำให้รัฐเสียประโยชน์
• ต้องเพื่อ ประโยชน์ของหน่วยงานหรือสาธารณะ
• ต้องเปรียบเทียบคุณภาพและราคาก่อนแก้ไข
• หากต้อง เพิ่ม/ลดวงเงินหรือระยะเวลา ให้ตกลงพร้อมกัน
ช่วงเวลาที่อนุญาตให้แก้ไข:
ทำได้จนถึง “ก่อนคณะกรรมการตรวจรับพัสดุได้ตรวจรับงานงวดสุดท้ายแล้วเสร็จครบถ้วน”
อำนาจอนุมัติการแก้ไขเป็นของ หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ
⸻
3. ข้อวินิจฉัยสำคัญจากคณะกรรมการวินิจฉัยฯ
แม้สัญญาจะสิ้นสุดและมีค่าปรับเกิดขึ้นแล้ว แต่หาก
คณะกรรมการตรวจรับพัสดุยัง ไม่ได้ตรวจรับงวดสุดท้าย
สัญญายังถือว่าเป็น “สัญญาที่มีนิติสัมพันธ์อยู่”
การใช้ดุลพินิจของหน่วยงาน:
• หากจำเป็นต้องเพิ่มเนื้องาน (เช่น แก้ระบบน้ำดี) เพื่อให้ใช้งานอาคารได้
หน่วยงานมีอำนาจ แก้ไขสัญญาและขยายเวลาได้
• ต้องอ้างอิง มาตรา 97 วรรคหนึ่งและสาม
ประกอบ ระเบียบฯ ข้อ 165
• การแก้ไขต้อง ไม่ทำให้รัฐเสียประโยชน์ และต้อง เพื่อประโยชน์สาธารณะ
⸻
4. การงดหรือลดค่าปรับ
เมื่อปัญหาที่เกิดขึ้นไม่ใช่ความผิดของผู้รับจ้าง
และเป็นคำสั่งของคณะกรรมการตรวจรับพัสดุ
หน่วยงานสามารถพิจารณาได้ว่าเป็น “เหตุอันสมควร”
เพื่อ งดหรือลดค่าปรับ ตาม
มาตรา 102 วรรคหนึ่ง (1) แห่ง พ.ร.บ.ฯ
ประกอบ ข้อ 182 ของระเบียบกระทรวงการคลังฯ
⸻
สรุปแนวทางปฏิบัติ
หากสัญญาสิ้นสุดแต่ยังไม่ตรวจรับงวดสุดท้าย
ถือว่ายังมีนิติสัมพันธ์ สามารถ แก้ไขและเพิ่มงานจำเป็น ได้
การแก้ไขต้องอยู่ในขอบเขตสัญญาเดิม และเพื่อประโยชน์ของรัฐ
อำนาจอยู่ที่หัวหน้าหน่วยงาน ต้องมีเหตุผลและหลักฐานชัด
เหตุที่ไม่ใช่ความผิดของผู้รับจ้าง อาจใช้งดหรือลดค่าปรับได้ตามกฎหมาย
⸻
อ้างอิงกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
• พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ศ. 2560 มาตรา 97, 102
https://www.yotathai.com/yotanews/law-passadu-2560
• ระเบียบกระทรวงการคลังฯ พ.ศ. 2560 ข้อ 165, 182ใ
https://www.yotathai.com/passadu/act-gprocurement-60
• หนังสือตอบข้อหารือ กค (กวจ) 0405.4/16991 ลงวันที่ 25 เม.ย. 2568
https://yotathai.link/16991-250468 <หนังสือ
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
สนใจอบรมกับ Yotathai
เลือกเรียนในหัวข้อที่ใช่สำหรับสายงานช่างและงานภาครัฐ
กฎหมายปกครอง + งานจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/law-work
ราคากลาง + การใช้ AI ช่วยจัดทำราคากลาง
https://training.yotathai.com/con-ai
AI-Powered Engineer พลิกโฉมงานช่างราชการด้วยปัญญาประดิษฐ์
https://training.yotathai.com/ai-civil
AI สำหรับสายงานพัสดุ (AI-BOQ)
https://training.yotathai.com/ai-boq
ราคากลาง + สัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
การจัดจ้างก่อสร้าง + การบริหารสัญญา + การตรวจรับ
https://training.yotathai.com/govbuild
ราคากลางงานก่อสร้าง + ค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K
