คลังความรู้โยธาไทย 28/5/2025
“ออกแบบ” กับ “เขียนแบบ” ต่างกันยังไงกันแน่
“ออกแบบ” กับ “เขียนแบบ” ต่างกันยังไงกันแน่
⸻
หน่วยงานราชการหลายแห่งมี “นายช่าง” ที่เขียนแบบได้
แต่กลับขาด “ผู้ออกแบบ” ที่ทำหน้าที่ออกแบบและสามารถลงนามรับรองเป็นผู้ออกแบบได้ตามกฎหมาย
และนี่คือจุดเริ่มต้นของปัญหาใหญ่ที่อาจทำให้โครงการพังตั้งแต่ยังไม่เริ่ม
เพราะแบบที่ไม่มีผู้ออกแบบรับผิดชอบตามกฎหมาย = แบบที่ใช้ไม่ได้ในราชการ
⸻
ออกแบบ ≠ เขียนแบบ
• ออกแบบ คือการคิด วิเคราะห์ ตัดสินใจทางวิชาชีพ เช่น
วางโครงสร้างยังไงให้ปลอดภัย ใช้วัสดุแบบไหน ระบบน้ำ-ไฟ-อากาศต้องจัดวางอย่างไร
ผู้ที่มีสิทธิออกแบบต้องเป็นผู้ที่ได้รับ “ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ”
โดยดูว่าสิ่งปลูกสร้างนั้นอยู่ภายใต้
• พ.ร.บ.วิศวกร
• พ.ร.บ.สถาปนิก
• หรือเข้าข่ายทั้งสอง
ไม่สามารถใช้คำว่า “วิศวกรหรือสถาปนิก” แทนกันแบบรวบรัดได้
เพิ่มเติม:
อย่างไรก็ตาม หากสิ่งปลูกสร้างนั้น ไม่เข้าข่ายตามกฎหมายควบคุมวิชาชีพ
เช่น อาคารพักอาศัยชั้นเดียว ขนาดเล็ก ไม่มีความซับซ้อนทางวิศวกรรมหรือสถาปัตยกรรม
ผู้ออกแบบไม่จำเป็นต้องเป็นวิศวกรหรือสถาปนิก
ผู้เขียนแบบอาจเป็นผู้ออกแบบเองได้
แต่ต้องมีคำสั่งแต่งตั้งให้ทำหน้าที่ “ออกแบบ” โดยชอบตามระเบียบข้อ 21 วรรคสาม
เพื่อให้เกิดผลทางกฎหมาย และมีสิทธิได้รับความคุ้มครองและค่าตอบแทนตามระเบียบ
⸻
• เขียนแบบ คือการถ่ายทอดสิ่งที่ผู้ออกแบบกำหนดไว้ ให้กลายเป็นแบบแปลนที่ใช้ได้จริง
ผู้เขียนแบบในทางปฏิบัติอาจเป็น
• ช่างเขียนแบบ
• นายช่างโยธา
• วิศวกรหรือสถาปนิกที่ออกแบบเองแล้วเขียนเอง
• หรือบุคคลใดที่มีความสามารถเขียนแบบและเข้าใจแนวคิดจากผู้ออกแบบ
แต่สิ่งสำคัญคือ…
การเขียนแบบต้องกระทำ “ตามคำสั่งหรือแนวทางของผู้ออกแบบ”
ไม่สามารถเขียนเองตามความเข้าใจ หากไม่มีผู้ออกแบบรับผิดชอบอยู่เบื้องหลัง
แบบที่ไม่มีผู้ออกแบบลงนาม = ไม่ใช่แบบที่ใช้ ในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐได้
แบบที่ถูกต้อง = ผู้ออกแบบมีใบอนุญาต (ถ้ากฎหมายกำหนด) + มีคำสั่งแต่งตั้ง
⸻
แล้วคำว่า “แบบ” ที่ราชการใช้จริงๆ คืออะไร?
ในกฎหมายและเอกสารราชการ มีคำเฉพาะที่ต้องรู้ให้ถูก:
• มาตรา 60 ของ พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ และ ระเบียบข้อ 21 วรรคสาม
➤ ใช้คำว่า “แบบรูปรายการงานก่อสร้าง”
• ประกาศประกวดราคา และ สัญญาจ้างก่อสร้าง
➤ ใช้คำว่า “แบบรูปและรายการละเอียด”
แม้ถ้อยคำจะต่างกัน แต่ทั้งสองคำนี้
หมายถึงสิ่งเดียวกันในเชิงเนื้อหา คือ
แบบแปลนก่อสร้างและรายการประกอบแบบแปลน
ตามถ้อยคำในกฎหมายควบคุมอาคาร
⸻
กรณีหน่วยงานไม่มี “ผู้ออกแบบ” ที่มีใบอนุญาตในองค์กร
บางหน่วยงานไม่มีวิศวกรหรือสถาปนิกในสังกัด
แต่อย่าคิดว่าแบบจะทำใช้เองได้โดยไม่ผ่านผู้ออกแบบที่ถูกต้อง
ทางออกตามระเบียบคือ
แต่งตั้งคณะกรรมการตาม ข้อ 21 วรรคสาม
โดยสามารถเชิญบุคคลภายนอกที่มีคุณสมบัติตามกฎหมายมาร่วมได้
ไม่ว่าจะเป็นข้าราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจ หรือ ผู้ประกอบวิชาชีพอิสระ
คำสั่งแต่งตั้งคือสิ่งที่ทำให้การออกแบบนั้นมีผลทางกฎหมาย
⸻
ทำไมต้องแต่งตั้ง? เพราะแต่งแล้ว “กฎหมายคุ้ม” และ “เบิกจ่ายได้”
หากแต่งตั้งบุคคลภายนอกให้ร่วมเป็นคณะกรรมการอย่างถูกต้อง จะเกิดผลทันที 3 ข้อ:
1. ได้รับความคุ้มครองตาม พ.ร.บ.ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539
→ ถ้าทำหน้าที่โดยสุจริต ไม่ได้จงใจทำผิดและไม่ได้ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงก็ไม่ต้องรับผิด
2. ได้รับค่าตอบแทนตาม ระเบียบข้อ 85
→ ถือว่าปฏิบัติงานตามคำสั่งราชการ เบิกได้จริง ไม่ผิดระเบียบ
3. เอกสารที่ออกแบบสามารถใช้แนบสัญญา คำนวณราคากลาง และใช้งาน ในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง ได้เต็มรูปแบบ
⸻
สรุปให้ชัดที่สุด
การออกแบบ = ต้องทำโดยผู้มีใบอนุญาต หากงานนั้นอยู่ภายใต้กฎหมายวิชาชีพ
ถ้าไม่เข้ากฎหมายวิชาชีพ = ผู้ออกแบบไม่จำเป็นต้องมีใบอนุญาต แต่ต้องมีคำสั่งแต่งตั้ง
การเขียนแบบ = ใครก็เขียนได้ แต่ต้องเขียนตามแนวทางของผู้ออกแบบ
แบบจะใช้ได้จริง = ต้องมีผู้ออกแบบ + ผู้เขียนแบบ + คำสั่งแต่งตั้ง
ถ้อยคำในระเบียบและสัญญาอาจต่างกัน แต่ทั้งหมดหมายถึงแบบแปลนก่อสร้างและรายการประกอบแบบแปลน
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
อบรมกับโยธาไทย
1. อบรมราคากลางและค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
2. อบรมการจัดทำราคากลาง +ว232 +ว124
https://training.yotathai.com/w452
3. อบรมหลักการควบคุมงาน บริหารสัญญา
https://training.yotathai.com/work
4. อบรมกฎหมายปกครองกับงานจ้างก่อสร้าง หลักการควบคุมงาน บริหารสัญญา และตรวจรับ
https://training.yotathai.com/law-work
5. อบรม AI กับงานก่อสร้างและบริหารงานก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/ai
6. อบรมราคากลางงานก่อสร้างและสัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
7. อบรม SketchUp BIM + LayOut
https://training.yotathai.com/sketchup
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K
⸻
หน่วยงานราชการหลายแห่งมี “นายช่าง” ที่เขียนแบบได้
แต่กลับขาด “ผู้ออกแบบ” ที่ทำหน้าที่ออกแบบและสามารถลงนามรับรองเป็นผู้ออกแบบได้ตามกฎหมาย
และนี่คือจุดเริ่มต้นของปัญหาใหญ่ที่อาจทำให้โครงการพังตั้งแต่ยังไม่เริ่ม
เพราะแบบที่ไม่มีผู้ออกแบบรับผิดชอบตามกฎหมาย = แบบที่ใช้ไม่ได้ในราชการ
⸻
ออกแบบ ≠ เขียนแบบ
• ออกแบบ คือการคิด วิเคราะห์ ตัดสินใจทางวิชาชีพ เช่น
วางโครงสร้างยังไงให้ปลอดภัย ใช้วัสดุแบบไหน ระบบน้ำ-ไฟ-อากาศต้องจัดวางอย่างไร
ผู้ที่มีสิทธิออกแบบต้องเป็นผู้ที่ได้รับ “ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ”
โดยดูว่าสิ่งปลูกสร้างนั้นอยู่ภายใต้
• พ.ร.บ.วิศวกร
• พ.ร.บ.สถาปนิก
• หรือเข้าข่ายทั้งสอง
ไม่สามารถใช้คำว่า “วิศวกรหรือสถาปนิก” แทนกันแบบรวบรัดได้
เพิ่มเติม:
อย่างไรก็ตาม หากสิ่งปลูกสร้างนั้น ไม่เข้าข่ายตามกฎหมายควบคุมวิชาชีพ
เช่น อาคารพักอาศัยชั้นเดียว ขนาดเล็ก ไม่มีความซับซ้อนทางวิศวกรรมหรือสถาปัตยกรรม
ผู้ออกแบบไม่จำเป็นต้องเป็นวิศวกรหรือสถาปนิก
ผู้เขียนแบบอาจเป็นผู้ออกแบบเองได้
แต่ต้องมีคำสั่งแต่งตั้งให้ทำหน้าที่ “ออกแบบ” โดยชอบตามระเบียบข้อ 21 วรรคสาม
เพื่อให้เกิดผลทางกฎหมาย และมีสิทธิได้รับความคุ้มครองและค่าตอบแทนตามระเบียบ
⸻
• เขียนแบบ คือการถ่ายทอดสิ่งที่ผู้ออกแบบกำหนดไว้ ให้กลายเป็นแบบแปลนที่ใช้ได้จริง
ผู้เขียนแบบในทางปฏิบัติอาจเป็น
• ช่างเขียนแบบ
• นายช่างโยธา
• วิศวกรหรือสถาปนิกที่ออกแบบเองแล้วเขียนเอง
• หรือบุคคลใดที่มีความสามารถเขียนแบบและเข้าใจแนวคิดจากผู้ออกแบบ
แต่สิ่งสำคัญคือ…
การเขียนแบบต้องกระทำ “ตามคำสั่งหรือแนวทางของผู้ออกแบบ”
ไม่สามารถเขียนเองตามความเข้าใจ หากไม่มีผู้ออกแบบรับผิดชอบอยู่เบื้องหลัง
แบบที่ไม่มีผู้ออกแบบลงนาม = ไม่ใช่แบบที่ใช้ ในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐได้
แบบที่ถูกต้อง = ผู้ออกแบบมีใบอนุญาต (ถ้ากฎหมายกำหนด) + มีคำสั่งแต่งตั้ง
⸻
แล้วคำว่า “แบบ” ที่ราชการใช้จริงๆ คืออะไร?
ในกฎหมายและเอกสารราชการ มีคำเฉพาะที่ต้องรู้ให้ถูก:
• มาตรา 60 ของ พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ และ ระเบียบข้อ 21 วรรคสาม
➤ ใช้คำว่า “แบบรูปรายการงานก่อสร้าง”
• ประกาศประกวดราคา และ สัญญาจ้างก่อสร้าง
➤ ใช้คำว่า “แบบรูปและรายการละเอียด”
แม้ถ้อยคำจะต่างกัน แต่ทั้งสองคำนี้
หมายถึงสิ่งเดียวกันในเชิงเนื้อหา คือ
แบบแปลนก่อสร้างและรายการประกอบแบบแปลน
ตามถ้อยคำในกฎหมายควบคุมอาคาร
⸻
กรณีหน่วยงานไม่มี “ผู้ออกแบบ” ที่มีใบอนุญาตในองค์กร
บางหน่วยงานไม่มีวิศวกรหรือสถาปนิกในสังกัด
แต่อย่าคิดว่าแบบจะทำใช้เองได้โดยไม่ผ่านผู้ออกแบบที่ถูกต้อง
ทางออกตามระเบียบคือ
แต่งตั้งคณะกรรมการตาม ข้อ 21 วรรคสาม
โดยสามารถเชิญบุคคลภายนอกที่มีคุณสมบัติตามกฎหมายมาร่วมได้
ไม่ว่าจะเป็นข้าราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจ หรือ ผู้ประกอบวิชาชีพอิสระ
คำสั่งแต่งตั้งคือสิ่งที่ทำให้การออกแบบนั้นมีผลทางกฎหมาย
⸻
ทำไมต้องแต่งตั้ง? เพราะแต่งแล้ว “กฎหมายคุ้ม” และ “เบิกจ่ายได้”
หากแต่งตั้งบุคคลภายนอกให้ร่วมเป็นคณะกรรมการอย่างถูกต้อง จะเกิดผลทันที 3 ข้อ:
1. ได้รับความคุ้มครองตาม พ.ร.บ.ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539
→ ถ้าทำหน้าที่โดยสุจริต ไม่ได้จงใจทำผิดและไม่ได้ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงก็ไม่ต้องรับผิด
2. ได้รับค่าตอบแทนตาม ระเบียบข้อ 85
→ ถือว่าปฏิบัติงานตามคำสั่งราชการ เบิกได้จริง ไม่ผิดระเบียบ
3. เอกสารที่ออกแบบสามารถใช้แนบสัญญา คำนวณราคากลาง และใช้งาน ในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง ได้เต็มรูปแบบ
⸻
สรุปให้ชัดที่สุด
การออกแบบ = ต้องทำโดยผู้มีใบอนุญาต หากงานนั้นอยู่ภายใต้กฎหมายวิชาชีพ
ถ้าไม่เข้ากฎหมายวิชาชีพ = ผู้ออกแบบไม่จำเป็นต้องมีใบอนุญาต แต่ต้องมีคำสั่งแต่งตั้ง
การเขียนแบบ = ใครก็เขียนได้ แต่ต้องเขียนตามแนวทางของผู้ออกแบบ
แบบจะใช้ได้จริง = ต้องมีผู้ออกแบบ + ผู้เขียนแบบ + คำสั่งแต่งตั้ง
ถ้อยคำในระเบียบและสัญญาอาจต่างกัน แต่ทั้งหมดหมายถึงแบบแปลนก่อสร้างและรายการประกอบแบบแปลน
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
อบรมกับโยธาไทย
1. อบรมราคากลางและค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
2. อบรมการจัดทำราคากลาง +ว232 +ว124
https://training.yotathai.com/w452
3. อบรมหลักการควบคุมงาน บริหารสัญญา
https://training.yotathai.com/work
4. อบรมกฎหมายปกครองกับงานจ้างก่อสร้าง หลักการควบคุมงาน บริหารสัญญา และตรวจรับ
https://training.yotathai.com/law-work
5. อบรม AI กับงานก่อสร้างและบริหารงานก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/ai
6. อบรมราคากลางงานก่อสร้างและสัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
7. อบรม SketchUp BIM + LayOut
https://training.yotathai.com/sketchup
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K
