คกก.กำหนดราคากลาง ไม่ถอดแบบใหม่ คำนวณปริมาณงานผิดพลาด ต้องรับผิดชอบ 100%

คณะกรรมการกำหนดราคากลาง
ไม่ถอดแบบใหม่ คำนวณปริมาณงานผิดพลาด
ต้องรับผิดชอบ 100%
ถอดบทเรียนคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อ. 164/2569
https://yotathai.link/saca164-2569
เรื่องนี้เป็นอุทาหรณ์สำคัญมาก
สำหรับคนทำงานราชการ
โดยเฉพาะงานก่อสร้างและงานจัดซื้อจัดจ้าง
เพราะแค่การกำหนดราคากลาง
โดยนำ “ตัวเลขเดิม”
จากตอนขออนุมัติงบประมาณมาใช้
โดยไม่ได้ถอดแบบใหม่
ไม่ได้คำนวณปริมาณงานใหม่
จากแบบแปลนก่อสร้างจริง
อาจทำให้ต้องรับผิดชอบ
ชดใช้เงินให้ทางราชการ
เป็นเงินหลักแสนบาท
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1. จุดเริ่มต้นของคดี
คดีนี้เกิดจากโครงการก่อสร้างสะพานข้ามแม่น้ำน่าน
บ้านสามขา จังหวัดพิจิตร
ความยาวสะพาน: 139 เมตร
งบประมาณโครงการ: 9,353,000 บาท
ผู้ฟ้องคดี: นายช่างโยธาอาวุโส
หน้าที่: ประธานคณะกรรมการกำหนดราคากลาง
ปีที่ได้รับแต่งตั้ง: พ.ศ. 2557
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
2. จุดพลาดสำคัญของคดีนี้
หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างของทางราชการ
ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 13 มีนาคม 2555
และหนังสือกระทรวงการคลัง ว 27
กำหนดหลักไว้ว่า
การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง
ต้องคำนวณตามความเป็นจริง
พูดให้เข้าใจง่าย คือ
คณะกรรมการกำหนดราคากลางต้อง
ตรวจสอบแบบ
ถอดแบบรูปรายการ
คำนวณปริมาณงานใหม่ทั้งหมด
ใช้ค่า Factor F ให้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์
เพื่อให้ได้ราคากลางที่ใกล้เคียงกับราคาค่าก่อสร้างจริง
ในขณะดำเนินการจัดจ้างมากที่สุด
แต่คดีนี้…
คณะกรรมการกำหนดราคากลาง
ไม่ได้ถอดแบบใหม่จากแบบแปลนก่อสร้างจริง
กลับนำ
“ปริมาณวัสดุเดิม”
จากประมาณราคาเบื้องต้น
ที่ใช้ในขั้นตอนขอจัดสรรงบประมาณมาใช้
แล้วปรับเพียง
ราคาวัสดุและค่าแรงให้เป็นปัจจุบันเท่านั้น
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
3. ผลที่เกิดขึ้น
เมื่อสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินตรวจสอบ
พบว่าปริมาณงานในราคากลาง
สูงกว่าเนื้องานจริง
โดยเฉพาะรายการสำคัญ เช่น
งานเหล็กเสริมคอนกรีต
งานพื้นสะพาน
งาน คสล. ยึดสลิงและรับพื้นลาด
งานโครงสร้างสะพาน
งานสลิง งานราวสะพาน และงานถนนที่เกี่ยวข้อง
ผลคือ…
ราคากลางที่คณะกรรมการกำหนดไว้
สูงกว่าราคาที่ควรจะเป็น
และทำให้ทางราชการต้องทำสัญญาจ้าง
ในราคาสูงเกินจริง
ความเสียหายของทางราชการ
979,311.41 บาท
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
4. ศาลปกครองชั้นต้นวินิจฉัยอย่างไร
ศาลปกครองชั้นต้นเห็นว่า
คณะกรรมการกำหนดราคากลาง
ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงจริง
แต่เห็นว่า
หน่วยงานของรัฐก็มีส่วนบกพร่องด้วย
เพราะไม่ได้ตรวจสอบว่า
ราคากลางที่คณะกรรมการกำหนดขึ้น
ถูกต้องตามหลักเกณฑ์หรือไม่
ก่อนนำไปทำสัญญาจ้าง
ศาลปกครองชั้นต้น
จึงให้หักส่วนความบกพร่องของหน่วยงานออก 50%
ทำให้ผู้ฟ้องคดีต้องชดใช้เหลือ
159,314.40 บาท
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
5. ศาลปกครองสูงสุดวินิจฉัยอย่างไร
ศาลปกครองสูงสุดพิพากษาแก้
โดยวินิจฉัยว่า
การคำนวณราคากลาง
เป็นขั้นตอนสำคัญก่อนการทำสัญญาจ้างก่อสร้าง
เพราะราคากลางเป็นฐานสำคัญในการจัดจ้าง
ใช้ต่อรองราคากับผู้เสนอราคา
ใช้รักษาประโยชน์ของทางราชการ
และเป็นมาตรการหนึ่งในการป้องกันหรือลดโอกาสการสมยอมราคา
ราคากลางงานก่อสร้าง
จึงต้องได้มาจากการคำนวณถอดแบบรูปรายการ
ต้องรู้ต้นทุน
ต้องคำนวณราคากลางจากต้นทุน
และต้องใช้ค่า Factor F ให้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์
แต่เมื่อคณะกรรมการกำหนดราคากลาง
ไม่นำแบบรูปรายการมาถอดแบบใหม่
กลับใช้ปริมาณวัสดุเดิม
จากประมาณราคาเบื้องต้นตอนขอจัดสรรงบประมาณ
แล้วปรับเพียงราคาวัสดุและค่าแรงให้เป็นปัจจุบัน
ศาลปกครองสูงสุดจึงเห็นว่า
ความเสียหายที่เกิดขึ้น
เป็นผลโดยตรงจากการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการกำหนดราคากลาง
ไม่ใช่ความผิดหรือความบกพร่องของหน่วยงาน
หรือระบบการดำเนินงานส่วนรวม
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
6. ประเด็นสำคัญที่สุดของคดีนี้
ศาลปกครองสูงสุดเห็นว่า
กรณีนี้
ไม่ต้องหักส่วนความรับผิดของหน่วยงาน 50%
เพราะความเสียหายไม่ได้เกิดจากระบบงานส่วนรวม
แต่เกิดจากการที่คณะกรรมการกำหนดราคากลาง
ไม่ตรวจสอบ
ไม่ถอดแบบรูปรายการ
ไม่คำนวณปริมาณงานใหม่ทั้งหมด
นำตัวเลขเดิมตอนของบประมาณมาใช้
ทั้งที่เป็นหน้าที่เฉพาะโดยตรงของตนเอง
และเมื่อพิจารณาตามหนังสือกระทรวงการคลัง
ด่วนที่สุด ที่ กค 0406.2/ว 66
ลงวันที่ 25 กันยายน 2550
https://www.yotathai.com/yotanews/w-66
กรณีการจัดจ้างราคาแพง
เนื่องจากคำนวณปริมาณงานผิดพลาด
ในขั้นตอนการกำหนดราคากลาง
คณะกรรมการกำหนดราคากลาง
ต้องรับผิดชอบ
100%
ไม่มีการหักส่วนลด 50%
ให้หน่วยงานมาร่วมรับผิดแทน
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
7. สรุปยอดเงินที่ต้องชดใช้จริง
ความเสียหายรวมของทางราชการ
979,311.41 บาท
คณะกรรมการกำหนดราคากลางมี 3 คน
ต้องรับผิดคนละเท่า ๆ กัน
คนละ
326,437.14 บาท
ผู้ฟ้องคดีเคยชำระไว้ก่อนแล้ว
3,904.17 บาท
ยอดสุทธิที่ต้องชดใช้จริง คือ
322,533 บาท
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
8. บทเรียนสำคัญสำหรับคนทำงานราชการ
บทเรียนที่ 1
อย่านำตัวเลขตอนของบประมาณมาใช้แทนราคากลางจริง
ตัวเลขตอนของบประมาณ
เป็นเพียงตัวเลขประมาณการเบื้องต้น
ไม่ใช่ตัวเลขที่จะนำมาใช้กำหนดราคากลางจริง
โดยไม่ตรวจสอบใหม่
ราคากลางงานก่อสร้าง
ต้องอ้างอิงแบบรูปรายการ
และต้องคำนวณตามความเป็นจริงในขณะจัดจ้าง
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
บทเรียนที่ 2
คณะกรรมการกำหนดราคากลางต้องถอดแบบใหม่
หน้าที่ของคณะกรรมการกำหนดราคากลาง
ไม่ใช่การคัดลอกตัวเลขเดิม
แต่ต้อง
ตรวจสอบแบบแปลน
ถอดแบบรูปรายการ
คำนวณปริมาณงานใหม่
ตรวจสอบราคาวัสดุและค่าแรง
ใช้ค่า Factor F ให้ถูกต้อง
ตรวจทานราคากลางให้รอบคอบก่อนเสนอใช้จัดจ้าง
เพราะงานราคากลาง
เป็นงานวิชาชีพ
ไม่ใช่งานเอกสารธรรมดา
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
บทเรียนที่ 3
ความผิดเฉพาะตัว อ้างระบบบกพร่องไม่ได้เสมอไป
ถ้าความเสียหายเกิดจากการละเลยหน้าที่เฉพาะตัว
เช่น
ไม่ถอดแบบเอง
ไม่คำนวณปริมาณงานใหม่
ไม่ตรวจสอบจากแบบแปลนจริง
นำตัวเลขเดิมมาใช้
กรณีแบบนี้
ศาลอาจเห็นว่าเป็นความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง
และเมื่อเข้าเกณฑ์ ว 66
ก็อาจต้องรับผิดชอบเต็มจำนวน 100%
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
9. สรุปให้จำง่าย
ราคากลางงานก่อสร้าง
ไม่ใช่ “ตัวเลขที่หยิบมาใช้ต่อได้”
แต่ต้องเป็นตัวเลขที่ผ่านการ
ตรวจส
ถอดแบบ
คำนวณ
พิจารณาตามหลักเกณฑ์อย่างถูกต้อง
เพราะราคากลาง
ไม่ใช่แค่ตัวเลขในเอกสาร
แต่มันคือฐานของการใช้เงินแผ่นดิน
ถ้าคำนวณผิด
รัฐเสียหาย
และถ้าผิดจากการละเลยหน้าที่ของเราเอง
สุดท้ายเงินที่ต้องจ่ายคืนรัฐ
อาจเป็นเงินในกระเป๋าของเราเองครับ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ฝากถึงคนทำงานภาครัฐทุกท่าน
ทำงานราชการ
โดยเฉพาะงานก่อสร้างและงานจัดซื้อจัดจ้าง
อย่ามองข้ามรายละเอียดเล็ก ๆ
อย่าคิดว่า
“ใช้ตัวเลขเดิมไปก่อน คงไม่เป็นไร”
เพราะในทางกฎหมาย
ความไม่รอบคอบเพียงครั้งเดียว
อาจกลายเป็นความรับผิดส่วนตัวได้
ทำให้ถูกตั้งแต่ต้น
ตรวจให้ครบ
ถอดแบบให้ชัด
คำนวณให้ถูก
และเก็บหลักฐานการทำงานให้เรียบร้อย
นี่คือเกราะคุ้มกันที่ดีที่สุด
ทั้งต่อประโยชน์ของแผ่นดิน
และต่อคนทำงานเองครับ
:::
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามดูดเนื้อหาไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
สนใจอบรมกับ Yotathai
https://training.yotathai.com/
โครงการอบรม “การประยุกต์ใช้เทคโนโลยี AI ปี 2569”
https://training.yotathai.com/ai69
โครงการอบรม “ราคากลางงานก่อสร้างและการใช้ AI ช่วยจัดทำราคากลาง”
https://training.yotathai.com/con-ai
โครงการอบรม “สัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) และการใช้ AI ในการเลือกสูตร คำนวณ และตรวจสอบค่า K”
https://training.yotathai.com/kai
โครงการอบรม “กฎหมายปกครองกับงานจ้างก่อสร้าง หลักการควบคุมงาน หลักการบริหารสัญญาจ้างก่อสร้าง และหลักการตรวจรับพัสดุในงานจ้างก่อสร้าง”
https://training.yotathai.com/law-work
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K