คลังความรู้โยธาไทย 7/6/2025
แนวปฏิบัติสำหรับหน่วยงานของรัฐในการดำเนินการก่อสร้างเอง กรณีศึกษาการก่อสร้างถนน
แนวปฏิบัติสำหรับหน่วยงานของรัฐในการดำเนินการก่อสร้างเอง
กรณีศึกษาการก่อสร้างถนน
หน่วยงานของรัฐ โดยเฉพาะองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจำนวนมาก มีเครื่องจักรพร้อม มีบุคลากรพร้อม และมีความสามารถที่จะสร้างถนนได้เอง แต่คำถามคือ…
จะสร้างถนนเองได้อย่างถูกต้องตามกฎหมายต้องทำอย่างไร?
บทความนี้สรุปชัด! สำหรับหน่วยงานที่อยาก “ซื้อวัสดุ แล้วลงมือสร้างถนนเอง” โดยไม่จ้างเอกชน พร้อมแนวปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม
⸻
1. โครงสร้างกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
การก่อสร้างเองโดยไม่จ้างเอกชน ต้องถือเป็น “การซื้อเพื่อจัดทำพัสดุเอง” ตาม
ระเบียบกระทรวงการคลังฯ ข้อ 18 ซึ่งระบุว่า
“ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐแต่งตั้งผู้ควบคุมรับผิดชอบในการจัดทำเอง และแต่งตั้งคณะกรรมการตรวจการปฏิบัติงาน โดยมีคุณสมบัติและหน้าที่เช่นเดียวกับคณะกรรมการตรวจรับพัสดุ…”
แปลให้เข้าใจง่ายคือ หน่วยงานต้องตั้ง 2 ชุด
ชุดที่ 1: คณะกรรมการควบคุมการดำเนินงาน
ชุดที่ 2: คณะกรรมการตรวจการปฏิบัติงาน
ทั้งสองชุดนี้ต้องแยกกันเด็ดขาด เพื่อไม่ให้มีปัญหาเรื่องผลประโยชน์ทับซ้อน
⸻
2. คณะกรรมการควบคุมการดำเนินงาน (ข้อ 18 วรรคแรก)
หน้าที่คือ “ควบคุมการก่อสร้างหรือการผลิต” โดยตรง
จึงเป็นผู้ที่ลงพื้นที่จริง คุมเครื่องจักร คุมแรงงาน คุมแผนงาน และควบคุมคุณภาพตามแบบรูปรายการงานก่อสร้าง
ประเด็นสำคัญ:
ถนนถือเป็น งานวิศวกรรมควบคุม ตาม
กฎกระทรวงกำหนดวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม พ.ศ. 2565
ข้อ 6(11) และ (21)
ดังนั้นคณะกรรมการชุดนี้ ต้องมีวิศวกรที่มีใบอนุญาต เข้าร่วมอย่างน้อย 1 คน
วิศวกรนี้ไม่จำเป็นต้องเป็นข้าราชการในหน่วยงาน
สามารถเป็น “วิศวกรภายนอก” ได้ หากมีใบอนุญาตและได้รับการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการ
ส่วนกรรมการอื่นในคณะควบคุม ควรเป็นบุคลากรของหน่วยงานนั้น เพื่อให้เกิดความรับผิดชอบในฐานะเจ้าของงาน
⸻
3. คณะกรรมการตรวจการปฏิบัติงาน (ข้อ 18 วรรคสอง)
ทำหน้าที่ “ตรวจสอบ” งานของคณะควบคุมอีกที
มีสถานะเหมือน “คณะกรรมการตรวจรับพัสดุ” ในงานจ้างก่อสร้าง
การแต่งตั้งต้องเป็นไปตาม
ระเบียบฯ ข้อ 26 โดยต้องมาจากบุคลากรในหน่วยงานเป็นหลัก
และสามารถเชิญผู้เชี่ยวชาญหรือผู้ทรงคุณวุฒิภายนอกเข้าร่วมได้ ถ้าจำเป็น
คณะนี้ไม่มีหน้าที่ควบคุมงานประจำวัน
แต่จะเข้าตรวจเป็นระยะ ๆ และลงนามรับรองเมื่อผลงานเสร็จ
⸻
4. สรุปแนวปฏิบัติแบบเข้าใจง่าย
ซื้อวัสดุก่อสร้างให้ถูกต้องตาม พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ
แต่งตั้งคณะกรรมการควบคุมการดำเนินงาน
• ต้องมีวิศวกรมีใบอนุญาตอย่างน้อย 1 คน
• วิศวกรจะเป็นคนในหรือคนนอกหน่วยงานก็ได้
• กรรมการคนอื่นควรเป็นเจ้าหน้าที่ของหน่วยงาน
แต่งตั้งคณะกรรมการตรวจการปฏิบัติงาน
• มาจากบุคลากรในหน่วยงานเป็นหลัก
• แต่งตั้งตามระเบียบข้อ 26
⸻
ข้อควรระวัง
ห้ามใช้กรรมการชุดเดียวกันทำทั้ง 2 หน้าที่
ห้ามไม่มีวิศวกรในงานก่อสร้างถนน เพราะผิด พ.ร.บ.วิศวกร
ห้ามสับสนว่ากรรมการตามข้อ 18 เป็นผู้ควบคุมงานตามระเบียบข้อ 177 เพราะเป็นคนละหน้าที่กันเด็ดขาด
⸻
บทความนี้เขียนเพื่อให้หน่วยงานท้องถิ่นดำเนินการก่อสร้างถนนเองได้อย่าง
ถูกต้อง
รัดกุม
ปลอดภัยทั้งในเชิงกฎหมายและการใช้งบประมาณ
หากปฏิบัติตามแนวทางนี้ ก็จะไม่มีคำว่า “ทุจริต” หรือ “ขัดระเบียบ” มาให้ต้องกังวลอีกเลยครับ
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
สนใจอบรมกับ Yotathai
เลือกเรียนในหัวข้อที่ใช่สำหรับสายงานช่างและงานภาครัฐ
ราคากลางงานก่อสร้าง + ค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
ราคากลาง + การใช้ AI ช่วยจัดทำราคากลาง
https://training.yotathai.com/con-ai
ราคากลาง + สัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
กฎหมายปกครอง + งานจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/law-work
การจัดจ้างก่อสร้าง + การบริหารสัญญา + การตรวจรับ
https://training.yotathai.com/govbuild
SketchUp BIM + LayOut
https://training.yotathai.com/sketchup
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K
กรณีศึกษาการก่อสร้างถนน
หน่วยงานของรัฐ โดยเฉพาะองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจำนวนมาก มีเครื่องจักรพร้อม มีบุคลากรพร้อม และมีความสามารถที่จะสร้างถนนได้เอง แต่คำถามคือ…
จะสร้างถนนเองได้อย่างถูกต้องตามกฎหมายต้องทำอย่างไร?
บทความนี้สรุปชัด! สำหรับหน่วยงานที่อยาก “ซื้อวัสดุ แล้วลงมือสร้างถนนเอง” โดยไม่จ้างเอกชน พร้อมแนวปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม
⸻
1. โครงสร้างกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
การก่อสร้างเองโดยไม่จ้างเอกชน ต้องถือเป็น “การซื้อเพื่อจัดทำพัสดุเอง” ตาม
ระเบียบกระทรวงการคลังฯ ข้อ 18 ซึ่งระบุว่า
“ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐแต่งตั้งผู้ควบคุมรับผิดชอบในการจัดทำเอง และแต่งตั้งคณะกรรมการตรวจการปฏิบัติงาน โดยมีคุณสมบัติและหน้าที่เช่นเดียวกับคณะกรรมการตรวจรับพัสดุ…”
แปลให้เข้าใจง่ายคือ หน่วยงานต้องตั้ง 2 ชุด
ชุดที่ 1: คณะกรรมการควบคุมการดำเนินงาน
ชุดที่ 2: คณะกรรมการตรวจการปฏิบัติงาน
ทั้งสองชุดนี้ต้องแยกกันเด็ดขาด เพื่อไม่ให้มีปัญหาเรื่องผลประโยชน์ทับซ้อน
⸻
2. คณะกรรมการควบคุมการดำเนินงาน (ข้อ 18 วรรคแรก)
หน้าที่คือ “ควบคุมการก่อสร้างหรือการผลิต” โดยตรง
จึงเป็นผู้ที่ลงพื้นที่จริง คุมเครื่องจักร คุมแรงงาน คุมแผนงาน และควบคุมคุณภาพตามแบบรูปรายการงานก่อสร้าง
ประเด็นสำคัญ:
ถนนถือเป็น งานวิศวกรรมควบคุม ตาม
กฎกระทรวงกำหนดวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม พ.ศ. 2565
ข้อ 6(11) และ (21)
ดังนั้นคณะกรรมการชุดนี้ ต้องมีวิศวกรที่มีใบอนุญาต เข้าร่วมอย่างน้อย 1 คน
วิศวกรนี้ไม่จำเป็นต้องเป็นข้าราชการในหน่วยงาน
สามารถเป็น “วิศวกรภายนอก” ได้ หากมีใบอนุญาตและได้รับการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการ
ส่วนกรรมการอื่นในคณะควบคุม ควรเป็นบุคลากรของหน่วยงานนั้น เพื่อให้เกิดความรับผิดชอบในฐานะเจ้าของงาน
⸻
3. คณะกรรมการตรวจการปฏิบัติงาน (ข้อ 18 วรรคสอง)
ทำหน้าที่ “ตรวจสอบ” งานของคณะควบคุมอีกที
มีสถานะเหมือน “คณะกรรมการตรวจรับพัสดุ” ในงานจ้างก่อสร้าง
การแต่งตั้งต้องเป็นไปตาม
ระเบียบฯ ข้อ 26 โดยต้องมาจากบุคลากรในหน่วยงานเป็นหลัก
และสามารถเชิญผู้เชี่ยวชาญหรือผู้ทรงคุณวุฒิภายนอกเข้าร่วมได้ ถ้าจำเป็น
คณะนี้ไม่มีหน้าที่ควบคุมงานประจำวัน
แต่จะเข้าตรวจเป็นระยะ ๆ และลงนามรับรองเมื่อผลงานเสร็จ
⸻
4. สรุปแนวปฏิบัติแบบเข้าใจง่าย
ซื้อวัสดุก่อสร้างให้ถูกต้องตาม พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ
แต่งตั้งคณะกรรมการควบคุมการดำเนินงาน
• ต้องมีวิศวกรมีใบอนุญาตอย่างน้อย 1 คน
• วิศวกรจะเป็นคนในหรือคนนอกหน่วยงานก็ได้
• กรรมการคนอื่นควรเป็นเจ้าหน้าที่ของหน่วยงาน
แต่งตั้งคณะกรรมการตรวจการปฏิบัติงาน
• มาจากบุคลากรในหน่วยงานเป็นหลัก
• แต่งตั้งตามระเบียบข้อ 26
⸻
ข้อควรระวัง
ห้ามใช้กรรมการชุดเดียวกันทำทั้ง 2 หน้าที่
ห้ามไม่มีวิศวกรในงานก่อสร้างถนน เพราะผิด พ.ร.บ.วิศวกร
ห้ามสับสนว่ากรรมการตามข้อ 18 เป็นผู้ควบคุมงานตามระเบียบข้อ 177 เพราะเป็นคนละหน้าที่กันเด็ดขาด
⸻
บทความนี้เขียนเพื่อให้หน่วยงานท้องถิ่นดำเนินการก่อสร้างถนนเองได้อย่าง
ถูกต้อง
รัดกุม
ปลอดภัยทั้งในเชิงกฎหมายและการใช้งบประมาณ
หากปฏิบัติตามแนวทางนี้ ก็จะไม่มีคำว่า “ทุจริต” หรือ “ขัดระเบียบ” มาให้ต้องกังวลอีกเลยครับ
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
สนใจอบรมกับ Yotathai
เลือกเรียนในหัวข้อที่ใช่สำหรับสายงานช่างและงานภาครัฐ
ราคากลางงานก่อสร้าง + ค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
ราคากลาง + การใช้ AI ช่วยจัดทำราคากลาง
https://training.yotathai.com/con-ai
ราคากลาง + สัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
กฎหมายปกครอง + งานจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/law-work
การจัดจ้างก่อสร้าง + การบริหารสัญญา + การตรวจรับ
https://training.yotathai.com/govbuild
SketchUp BIM + LayOut
https://training.yotathai.com/sketchup
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K
