“TOR” ตาม ว159 ไม่ใหญ่กว่าแบบก่อสร้าง และไม่ได้แนบสัญญา!

“TOR” ตาม ว159 ไม่ใหญ่กว่าแบบก่อสร้าง และไม่ได้แนบสัญญา! อย่าตีความแนวทางปฏิบัติให้ใหญ่กว่ากฎหมาย
⸻
ในช่วงหลังๆ เรามักเห็นหน่วยงานของรัฐหลายแห่งเข้าใจว่า TOR (Terms of Reference) คือหัวใจของเอกสารงานก่อสร้าง และบางแห่งถึงขั้นพยายามแนบ TOR ไว้ในสัญญา แทน แบบแปลนและรายการประกอบแบบแปลน ซึ่งเป็นความเข้าใจที่ คลาดเคลื่อนและอันตรายอย่างยิ่งต่อกระบวนการก่อสร้างและการบังคับใช้สัญญา
วันนี้ผมขออธิบายให้เห็นภาพชัดๆ ว่า TOR ตามหนังสือที่ กค (กวจ) 0404.4/ว159 ลงวันที่ 20 มีนาคม 2566 มีสถานะอย่างไร และควรใช้ในลักษณะไหนจึงจะถูกต้อง
⸻
1. “TOR” ไม่ได้ใหญ่กว่ากฎหมาย
ก่อนอื่นเราต้องเข้าใจก่อนว่า หนังสือ ว159 ลงวันที่ 20 มีนาคม 2566
เป็นเพียง แนวทางปฏิบัติ ที่ออกโดยอาศัยอำนาจของ คณะกรรมการนโยบาย ตาม มาตรา 24(6) แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 โดยมอบหมายให้ คณะกรรมการวินิจฉัย เป็นผู้ดำเนินการออกหนังสือ
แต่ในทางกฎหมาย เรายังมีข้อกฎหมายใหญ่ที่อยู่เหนือแนวทางปฏิบัตินี้ ได้แก่
• พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ศ. 2560
โดยเฉพาะ มาตรา 60
“หน่วยงานของรัฐต้องจัดให้มีแบบรูปรายการงานก่อสร้างก่อนดำเนินการจ้าง”
• ระเบียบกระทรวงการคลังฯ พ.ศ. 2560 ข้อ 21 วรรคสาม
“ในการจ้างก่อสร้าง ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐแต่งตั้งคณะกรรมการขึ้นมาคณะหนึ่ง… เพื่อจัดทำแบบรูปรายการงานก่อสร้าง หรือจะจ้างผู้ออกแบบก็ได้”
ดังนั้น “แบบรูปรายการงานก่อสร้าง” คือเอกสารที่กฎหมายบัญญัติให้ต้องมี ไม่ใช่ TOR
การตีความว่า TOR สำคัญกว่าแบบแปลน = การให้แนวทางปฏิบัติมีอำนาจเหนือกฎหมาย ซึ่งผิดหลักกฎหมายปกครองอย่างชัดเจน
⸻
2. TOR ตาม ว159 มี 2 แนวทาง ไม่ได้บังคับให้ทำเสมอไป
แนวทางที่ 1 (ข้อ 1 ของ ว159)
คือการปฏิบัติตามระเบียบข้อ 21 โดยตรง ได้แก่:
• การจัดทำร่างขอบเขตของงาน (กรณีจ้างทั่วไป)
• รายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะของพัสดุ (กรณีซื้อ)
• แบบรูปรายการงานก่อสร้าง (กรณีงานก่อสร้าง)
แนวทางนี้ไม่พูดถึง TOR เลย และไม่มีข้อใดใน ว159 ที่บังคับว่าทุกงานต้องจัดทำ TOR
แนวทางที่ 2 (ข้อ 2 ของ ว159)
เสนอว่าหากหน่วยงานจะจัดทำ TOR เพื่อรวบรวมสาระสำคัญไว้ในที่เดียว ควรมีเนื้อหา เช่น ความเป็นมา วัตถุประสงค์ คุณสมบัติผู้เสนอราคา งวดงาน ค่าปรับ ฯลฯ
ซึ่งเหมาะกับใช้ในเอกสาร ประกาศเชิญชวน หรือแนบท้ายการพิจารณาโครงการ
แต่ไม่ใช่เอกสารที่ต้องแนบในสัญญา
ในกรณีที่เป็นงานก่อสร้าง หากจะจัดทำ TOR ตามแนวทางที่ 2 นี้ ผู้ที่มีอำนาจจัดทำ TOR ต้องเป็น “คณะกรรมการจัดทำแบบรูปรายการงานก่อสร้าง” ที่ได้รับการแต่งตั้งตามระเบียบข้อ 21 วรรคสาม เท่านั้น
ไม่ใช่การตั้งคณะกรรมการขึ้นมาใหม่โดยอาศัยหนังสือ ว159 เพราะหนังสือฉบับนี้ ไม่ได้มีอำนาจสร้างคณะกรรมการขึ้นใหม่ แต่ให้อำนาจคณะกรรมการที่มีอยู่แล้วเป็นผู้จัดทำ TOR ถ้าจะทำ
⸻
3. ห้ามนำ TOR แนวทางที่ 2 ไปแนบในสัญญาจ้างก่อสร้าง
ตาม สัญญาจ้างก่อสร้างมาตรฐาน ข้อ 2
เอกสารที่ถือเป็นส่วนหนึ่งของสัญญา ได้แก่:
• แบบรูป
• รายการละเอียด
• ราคากลาง / BOQ
• เงื่อนไขการจ้าง ฯลฯ
ไม่มีคำว่า TOR อยู่ในรายการใดเลย
การนำ TOR ไปแนบสัญญา อาจนำไปสู่ปัญหาใหญ่ เช่น:
• ข้อเท็จจริงใน TOR ขัดแย้งกับแบบแปลนหรือ BOQ แล้วตีความว่าอันไหนจะเป็นหลัก?
• TOR เป็นเอกสารสรุป อาจมีข้อความคลุมเครือ ไม่เหมาะจะใช้เป็นหลักในการตรวจรับหรือวางบิล
• TOR อาจเขียนจากมุมมองทางพัสดุหรือเจ้าหน้าที่ที่ไม่เข้าใจโครงสร้างแบบแปลนอย่างแท้จริง หากไม่มีการกลั่นกรองจากคณะกรรมการที่ได้รับแต่งตั้งอย่างถูกต้อง
⸻
4. สรุปแนวปฏิบัติที่ถูกต้อง
TOR ตาม ว159 แนวทางที่ 2
เป็นเพียงเอกสารรวบรวมข้อมูลเพื่อใช้ในขั้นตอนก่อนจัดซื้อจัดจ้าง
ไม่มีสถานะทางกฎหมายให้แนบในสัญญา
การจัดทำ TOR จะทำหรือไม่ก็ได้ ขึ้นอยู่กับลักษณะของงาน
แต่แบบรูปรายการงานก่อสร้างเป็น “ข้อบังคับตามกฎหมาย” ต้องมีเสมอ
⸻
5. ข้อแนะนำแก่ผู้ปฏิบัติ
• อย่ายก TOR มาแทนแบบแปลน
แบบแปลน + รายการประกอบแบบ = เอกสารหลักที่ตรวจรับจริง และเป็นหัวใจของสัญญาก่อสร้าง
• อย่าแนบ TOR เข้าสัญญาอย่างไม่พิจารณา
เพราะอาจกลายเป็นแหล่งข้อโต้แย้ง และลดความชัดเจนของเอกสารที่มีผลผูกพัน
• อย่าตีความแนวทางปฏิบัติให้ใหญ่กว่ากฎหมายหรือระเบียบ
เพราะกฎหมายและระเบียบคือสิ่งที่มีผลผูกพันสูงสุด ส่วนแนวทางปฏิบัติเป็นเพียงเครื่องมือสนับสนุน
⸻
ขอให้ผู้มีหน้าที่ทุกท่านตระหนักว่า
“แบบรูปรายการงานก่อสร้าง” ไม่ใช่สิ่งที่เลือกทำได้ตามสะดวก แต่เป็นข้อบังคับตามกฎหมาย
ส่วน TOR เป็นเพียงแนวทางเสริมที่ต้องใช้ด้วยความระมัดระวัง อย่าหลงประเด็นจนทำให้การจัดจ้างของรัฐต้องเสี่ยงต่อปัญหาในอนาคต
อ่านให้ชัด เข้าใจให้ตรง ใช้กฎหมายให้ถูกต้อง = ลดความเสียหายของแผ่นดิน
#TORไม่ใหญ่กว่ากฎหมาย
#แบบแปลนคือหัวใจของงานก่อสร้าง
#เข้าใจว159ให้ถูกต้อง
#จัดซื้อจัดจ้างอย่างมืออาชีพ
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามนำไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~

อบรมกับโยธาไทย
1. อบรมราคากลางและค่า K
https://training.yotathai.com/con-k
2. อบรมการจัดทำราคากลาง +ว452 +ว124
https://training.yotathai.com/w452
3. อบรมหลักการควบคุมงาน บริหารสัญญา
https://training.yotathai.com/work
4. อบรมกฎหมายปกครองกับงานจ้างก่อสร้าง หลักการควบคุมงาน บริหารสัญญา และตรวจรับ
https://training.yotathai.com/law-work
5. อบรม AI กับงานก่อสร้างและบริหารงานก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/ai
6. อบรมราคากลางงานก่อสร้างและสัญญาจ้างก่อสร้าง
https://training.yotathai.com/contract
7. อบรม SketchUp BIM + LayOut
https://training.yotathai.com/sketchup
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K