ผู้รับจ้างอ้างหา Metal Sheet 0.55 มม. ไม่ได้ ขอใช้ 0.47 มม. แทน สำนักงานอัยการสูงสุดชี้ไม่ใช่เหตุสุดวิสัย ผู้ว่าจ้างบอกเลิกสัญญาได้ (คำวินิจฉัยที่ 51/2565)

📌 สรุปสั้นที่สุด

ผู้รับจ้างมุงหลังคาด้วย Metal Sheet หนา 0.47 มม. แทน 0.55 มม. ตามที่แนบท้ายสัญญากำหนด โดยอ้างว่าแผ่น 0.55 มม. ไม่มีจำหน่ายทั่วไป ต้องสั่งผลิต และโรงงานรับผลิตขั้นต่ำ 3,000 ตารางเมตร แต่งานนี้ใช้เพียง 1,508 ตารางเมตร

สำนักงานอัยการสูงสุดวินิจฉัยว่า ถ้าข้อเท็จจริงชัดว่าในช่วงงวดงานนั้นมีการผลิตและจำหน่ายแผ่น 0.55 มม. ข้ออ้างนี้ รับฟังไม่ได้ และไม่ถือเป็นเหตุสุดวิสัย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 8 เมื่อผู้รับจ้างเพิกเฉยต่อหนังสือเร่งรัด ผู้ว่าจ้างมีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ และระหว่างนี้ ไม่ควรเข้าใช้อาคาร เพื่อไม่ให้ถูกโต้แย้งว่ารับมอบงานแล้วโดยปริยาย

📜 คำวินิจฉัยข้อหารือของสำนักงานอัยการสูงสุด ที่ 51/2565 · 📥 ดาวน์โหลดคำวินิจฉัยจากเล่มต้นฉบับ (PDF 3 หน้า)

---

เรื่องนี้เกิดอะไรขึ้น

1. สัญญา: หน่วยงานรัฐแห่งหนึ่ง (ในเล่มใช้ชื่อย่อว่า "สำนักงาน ศ.") ทำสัญญาจ้างก่อสร้างอาคารอเนกประสงค์และปรับปรุงถนน ลงวันที่ 15 พฤษภาคม 2563 ค่าจ้าง 16,459,000 บาท กำหนดเสร็จภายใน 210 วัน แบ่ง 11 งวดงาน
2. ความคืบหน้า: ตรวจรับและเบิกจ่ายแล้ว 8 งวด เป็นเงิน 11,192,120 บาท ยังไม่ตรวจรับอีก 3 งวด เป็นเงิน 5,266,880 บาท
3. สิ่งที่สัญญากำหนด: รายการประมาณการค่าก่อสร้าง ผนวก 3 แนบท้ายสัญญา กำหนดให้หลังคามุงด้วย Metal Sheet หนา 0.55 มม. และพื้นอาคารต้องไม่มีทางเดินลาด (Curb Ramp)
4. สิ่งที่ผู้รับจ้างทำ: มุงหลังคาด้วย Metal Sheet หนา 0.47 มม. และสร้างทางเดินลาดไปก่อน โดยยังไม่ได้รับอนุมัติให้แก้ไขสัญญา ผู้รับจ้างอ้างว่าทำตามคำสั่งของผู้ควบคุมงานและคณะกรรมการตรวจรับพัสดุ แล้วขอส่งมอบงานและเบิกเงิน
5. ฝั่งผู้ควบคุมงานและกรรมการตรวจรับ: เสนอขออนุมัติแก้ไขสัญญา โดยให้เหตุผลตามที่ผู้รับจ้างแจ้ง และอ้างว่าหน่วยงานมีนโยบายให้ใช้พื้นที่อาคารจอดรถยนต์ได้ด้วย
6. หน่วยงานไม่อนุมัติ: มีหนังสือ 2 ฉบับ เร่งรัดให้แก้งานให้เป็นไปตามสัญญา ระบุว่าถ้าเพิกเฉยจะพิจารณาบอกเลิกสัญญา แต่ผู้รับจ้างเพิกเฉย จึงหารือสำนักงานอัยการสูงสุด

---

ข้ออ้าง กับ ข้อเท็จจริง

ผู้รับจ้างอ้างว่า แผ่น 0.55 มม. ไม่มีจำหน่ายทั่วไป ต้องสั่งผลิตจากโรงงานเท่านั้น โรงงานรับผลิตตั้งแต่ 3,000 ตารางเมตรขึ้นไป แต่งานนี้มีเพียง 1,508 ตารางเมตร จึงจำเป็นต้องใช้ 0.47 มม. แทน

หน่วยงานตรวจสอบแล้วพบว่า

• สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ออกใบอนุญาตแสดงเครื่องหมายมาตรฐานให้ผู้ประกอบการที่มีขอบข่ายผลิตแผ่นหนา 0.55 มม. แล้ว
• มีผู้ประกอบการที่มีแผ่นหนา 0.55 มม. จำหน่ายทั่วไป ตั้งแต่ปี 2563

---

สำนักงานอัยการสูงสุดวินิจฉัยว่าอย่างไร

1. หาของไม่ได้ ไม่ใช่เหตุสุดวิสัย

...ข้ออ้างของผู้รับจ้างที่ว่าไม่สามารถจัดหาแผ่น Metal Sheet ขนาดความหนาดังกล่าวมาดำเนินการตามสัญญา จึงมีความจำเป็นต้องใช้แผ่น Metal Sheet ขนาด ๐.๔๗ มิลลิเมตร มาใช้แทนนั้น จึงเป็นข้ออ้างที่รับฟังไม่ได้ และไม่ถือเป็นเหตุสุดวิสัยตามนัยมาตรา ๘ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ที่ผู้รับจ้างจะสามารถนำมาอ้างเพื่อไม่ปฏิบัติตามสัญญาได้แต่อย่างใด

ข้อนี้มีเงื่อนไขนำหน้าว่า "หากข้อเท็จจริงได้ความชัดเจนว่าในช่วงระยะเวลาที่กำหนดในงวดงาน... มีการผลิตและจำหน่ายแผ่น Metal Sheet ขนาดความหนา ๐.๕๕ มิลลิเมตร ในปริมาณที่ผู้รับจ้างต้องทำตามสัญญา" หน่วยงานจึงต้องมีข้อมูลยืนยันว่าของมีขายจริงในช่วงนั้น เหมือนที่หน่วยงานในเรื่องนี้ตรวจสอบไว้

2. ผู้ว่าจ้างบอกเลิกสัญญาได้ แต่ให้ชั่งน้ำหนักเอง

สัญญาข้อ 17 กำหนดว่า

"หากผู้รับจ้างไม่สามารถทำงานให้แล้วเสร็จภายในเวลาที่กำหนดไว้ในสัญญา..... หากผู้ว่าจ้างเห็นว่าผู้รับจ้างจะไม่สามารถปฏิบัติตามสัญญาต่อไปได้ ผู้ว่าจ้างจะใช้สิทธิบอกเลิกสัญญา.....ก็ได้....."

เมื่อมีหนังสือเร่งรัด 2 ครั้งแล้วผู้รับจ้างยังเพิกเฉย ผู้ว่าจ้างย่อมมีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ ตามข้อสัญญาประกอบประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 386 และมาตรา 387 แต่จะใช้สิทธิหรือไม่เป็นเรื่องที่ผู้ว่าจ้างพิจารณาเอง โดยคำนึงถึงสภาพงาน เนื้องานที่ทำเสร็จแล้ว และผลดีผลเสียของการบอกเลิกสัญญา ถ้ายังไม่บอกเลิก จะมีหนังสือเร่งรัดอีกครั้งโดยกำหนดเวลาตามสมควรก็ทำได้

3. ระหว่างนี้ อย่าเพิ่งเข้าใช้อาคาร

...ในระหว่างการพิจารณาดำเนินการทางใดทางหนึ่งดังกล่าว สำนักงาน ศ. ไม่ควรเข้าใช้ประโยชน์ในงานจ้างหรือพัสดุส่วนที่ยังไม่ได้รับมอบดังกล่าว เพื่อมิให้เกิดการโต้แย้งขึ้นได้ว่ามีการรับมอบงานที่ได้ทำแล้วโดยปริยาย

---

เหตุสุดวิสัย ตามกฎหมายหมายถึงอะไร

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 8 ให้ความหมายไว้ว่า

"เหตุสุดวิสัย" หมายความว่า เหตุใด ๆ อันจะเกิดขึ้นก็ดี จะให้ผลพิบัติก็ดี เป็นเหตุที่ไม่อาจป้องกันได้ แม้ทั้งบุคคลผู้ต้องประสบหรือใกล้จะต้องประสบเหตุนั้น จะได้จัดการระมัดระวังตามสมควรอันพึงคาดหมายได้จากบุคคลในฐานะและภาวะเช่นนั้น

หัวใจอยู่ที่คำว่า "ไม่อาจป้องกันได้" ในเรื่องนี้ แผ่นหนา 0.55 มม. มีผลิตและมีขายอยู่ในช่วงเวลานั้น การที่ผู้รับจ้างไม่ได้ใช้ จึงไม่ใช่เหตุที่ป้องกันไม่ได้

---

💡 ข้อคิดสำหรับผู้ควบคุมงานและกรรมการตรวจรับ

• วัสดุต่างจากสัญญา ต้องแก้สัญญาให้ได้รับอนุมัติก่อน เรื่องนี้ผู้รับจ้างมุง 0.47 มม. ไปก่อน แล้วค่อยขอแก้ สุดท้ายหน่วยงานไม่อนุมัติ งานค้าง 3 งวด
• ได้ยินว่า "หาของไม่ได้" ให้ตรวจสอบเองก่อน เช่น ข้อมูลใบอนุญาตของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม และผู้ขายในท้องตลาด ก่อนเสนอความเห็นให้แก้สัญญา
• ถ้าของมีผลิตและขายอยู่ ข้ออ้างว่าหาไม่ได้ ไม่ใช่เหตุสุดวิสัย
• ยังไม่ตรวจรับ อย่าเข้าใช้อาคาร เพื่อไม่ให้ถูกโต้แย้งว่ารับมอบงานแล้วโดยปริยาย

---

ที่มา

• คำวินิจฉัยข้อหารือของสำนักงานอัยการสูงสุด ปี พ.ศ. 2562 ถึง พ.ศ. 2567 (สำนักงานที่ปรึกษากฎหมาย สำนักงานอัยการสูงสุด) คำวินิจฉัยที่ 51/2565 เรื่อง ขนาดวัสดุที่ต้องใช้ในการก่อสร้างตามสัญญา และข้ออ้างเรื่องเหตุสุดวิสัย หน้า 279–281
• ในเล่มใช้ชื่อย่อแทนชื่อหน่วยงานและบริษัท ("สำนักงาน ศ." และ "บริษัท ก. จำกัด") โยธาไทยคงไว้ตามต้นฉบับ

สรุปนี้เรียบเรียงจากเล่มต้นฉบับเพื่อการศึกษา เวลาอ้างอิงให้อ้างเลขคำวินิจฉัยและเปิดต้นฉบับประกอบ

---

อ่านต่อ

• ผู้ควบคุมงานไม่จดบันทึกรายวัน ต้องรับผิดทางละเมิด (คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด อ.267/2550) — อีกเรื่องที่วัสดุไม่ตรงสัญญา
• เซ็นสัญญาแล้ว แก้แบบก่อสร้าง ต้องเข้าสภาไหม? ตอบครบ 7 กรณีหน้างาน อปท.