เปลี่ยนสัญญาเป็นอำนาจของผู้ว่าจ้าง ผู้ควบคุมงานและคณะกรรมการตรวจรับพัสดุ สั่งแก้งานได้เพื่อให้ตรงสัญญาเท่านั้น
ฝ่ายผู้ว่าจ้างในสัญญาจ้างก่อสร้างมี 3 ฝ่าย อำนาจไม่เท่ากัน ผู้ว่าจ้างอนุมัติแก้ไขสัญญาและสั่งเปลี่ยนแบบได้ ส่วนผู้ควบคุมงานและคณะกรรมการตรวจรับพัสดุสั่งแก้งานได้เพื่อให้เป็นไปตามแบบรูปรายการละเอียดและสัญญาเท่านั้น อธิบายตามพระราชบัญญัติจัดซื้อจัดจ้างฯ มาตรา 97 ระเบียบกระทรวงการคลังฯ ข้อ 165 176 178 และแบบสัญญาข้อ 14 ถึง 16 พร้อมภาพตัวบทจริง
📌 สรุปสั้นที่สุด
ฝ่ายผู้ว่าจ้างในสัญญาจ้างก่อสร้างมี 3 ฝ่าย อำนาจไม่เท่ากัน
- ผู้ว่าจ้าง (หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ และผู้มีอำนาจอนุมัติสั่งจ้าง) เป็นผู้เดียวที่ เปลี่ยนสัญญาได้ คืออนุมัติแก้ไขสัญญา และสั่งเปลี่ยนแปลงแบบรูปหรือข้อกำหนดในสัญญา
- ผู้ควบคุมงาน และ คณะกรรมการตรวจรับพัสดุ สั่งแก้งานได้ เพื่อให้งานเป็นไปตามแบบรูปรายการละเอียดและสัญญา ไม่มีอำนาจสั่ง หรืออนุญาตให้ผู้รับจ้างทำต่างจากสัญญา
ถ้าจำเป็นต้องเปลี่ยนจริง ต้องเสนอแก้สัญญาให้ผู้มีอำนาจอนุมัติก่อนลงมือ ตามพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 97
ทำไมเรื่องนี้สำคัญ
ในคำวินิจฉัยข้อหารือของสำนักงานอัยการสูงสุด ที่ 51/2565 สัญญากำหนดหลังคา Metal Sheet หนา 0.55 มม. ผู้รับจ้างมุง 0.47 มม. ไปก่อน โดยอ้างว่าทำตามคำสั่งของผู้ควบคุมงานและคณะกรรมการตรวจรับพัสดุ จากนั้นผู้ควบคุมงานและคณะกรรมการจึงเสนอขอแก้สัญญา แต่หน่วยงานไม่อนุมัติ งานค้างตรวจรับ 3 งวด เป็นเงิน 5,266,880 บาท
เรื่องแบบนี้เกิดเพราะเข้าใจอำนาจของตัวเองไม่ตรงกับที่กฎหมายเขียนไว้ → อ่านเรื่องเต็ม
กุญแจดอกที่ 1 · ผู้ว่าจ้าง
ผู้ว่าจ้างคือหน่วยงานของรัฐที่เป็นคู่สัญญา ตัดสินใจผ่าน หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ และ ผู้มีอำนาจอนุมัติสั่งซื้อหรือสั่งจ้าง
- อนุมัติแก้ไขสัญญา พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างฯ มาตรา 97 วรรคหนึ่ง
สัญญาหรือข้อตกลงเป็นหนังสือที่ได้ลงนามแล้วจะแก้ไขไม่ได้ เว้นแต่ในกรณี ดังต่อไปนี้ให้อยู่ในดุลพินิจของผู้มีอำนาจที่จะพิจารณาอนุมัติให้แก้ไขได้
- ลงนามในสัญญาที่แก้ไข ระเบียบกระทรวงการคลังฯ ข้อ 165 วรรคสาม
เมื่อผู้มีอำนาจอนุมัติสั่งซื้อหรือสั่งจ้างแล้วแต่กรณี ได้อนุมัติการแก้ไขสัญญาหรือข้อตกลงแล้ว ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐเป็นผู้ลงนามในสัญญาหรือข้อตกลงที่ได้แก้ไขนั้น
- สั่งงานพิเศษ และสั่งเปลี่ยนแบบรูปและข้อกำหนด แบบสัญญาจ้างก่อสร้าง ข้อ 16 ให้ "ผู้ว่าจ้าง" มีสิทธิสั่งเป็นหนังสือให้ทำงานพิเศษ และมีสิทธิสั่งให้เปลี่ยนแปลงหรือแก้ไขแบบรูปและข้อกำหนดต่าง ๆ ในเอกสารสัญญา ถ้าสัญญาไม่ได้กำหนดราคาไว้ ให้ตกลงราคาและระยะเวลา (ถ้ามี) กันใหม่
- แต่งตั้งผู้ควบคุมงาน ระเบียบกระทรวงการคลังฯ ข้อ 177
- บอกเลิกสัญญา แบบสัญญาจ้างก่อสร้าง ข้อ 7 (ก) หรือ 7 (ข) "กำหนดเวลาแล้วเสร็จและสิทธิของผู้ว่าจ้างในการบอกเลิกสัญญา" เหตุที่บอกเลิกได้มีหลายกรณี รวมถึง
...หรือผู้รับจ้างทำผิดสัญญาข้อใดข้อหนึ่ง หรือตกเป็นผู้ถูกพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด หรือตกเป็นบุคคลล้มละลาย หรือเพิกเฉยไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของคณะกรรมการตรวจรับพัสดุหรือผู้ควบคุมงานหรือบริษัทที่ปรึกษาซึ่งได้รับมอบอำนาจจากผู้ว่าจ้าง ผู้ว่าจ้างมีสิทธิที่จะบอกเลิกสัญญานี้ได้...
กุญแจดอกที่ 2 · ผู้ควบคุมงาน
หน้าที่ตามระเบียบกระทรวงการคลังฯ ข้อ 178 (1)
ตรวจและควบคุมงาน ณ สถานที่ที่กำหนดไว้ในสัญญา หรือที่ตกลงให้ทำงานจ้างนั้น ๆ ทุกวันให้เป็นไปตามแบบรูปรายการละเอียด และข้อกำหนดในสัญญาทุกประการโดยสั่งเปลี่ยนแปลงแก้ไขเพิ่มเติม หรือตัดทอนงานจ้างได้ตามที่เห็นสมควร และตามหลักวิชาช่างเพื่อให้เป็นไปตามแบบรูปรายการละเอียด และข้อกำหนดในสัญญา ถ้าผู้รับจ้างขัดขืนไม่ปฏิบัติตามก็สั่งให้หยุดงานนั้นเฉพาะส่วนหนึ่งส่วนใดหรือทั้งหมดแล้วแต่กรณีไว้ก่อน จนกว่าผู้รับจ้างจะปฏิบัติให้ถูกต้องตามคำสั่ง...
อ่านง่าย ๆ
- สั่งแก้ได้ แต่เป้าหมายต้องเป็น "ให้ตรงแบบและสัญญา"
- ผู้รับจ้างไม่ทำตาม สั่งหยุดงานได้ แล้วรายงานคณะกรรมการตรวจรับพัสดุทันที
- ถ้าแบบขัดกันเอง หรือทำตามแบบแล้วจะไม่มั่นคงแข็งแรง ไม่ปลอดภัย ให้สั่งพักงานไว้ก่อน แล้วรายงาน (ข้อ 178 (2)) ไม่ใช่ตัดสินเปลี่ยนเอง
- จดบันทึกรายวัน รายงานทุกสัปดาห์ (ข้อ 178 (3))
- ถ้าผู้รับจ้างเพิกเฉยไม่ทำตามคำสั่ง แบบสัญญาข้อ 7 ให้เป็นเหตุที่ ผู้ว่าจ้าง บอกเลิกสัญญาได้ ผู้ควบคุมงานมีหน้าที่รายงาน ส่วนการบอกเลิกเป็นอำนาจของผู้ว่าจ้าง
กุญแจดอกที่ 3 · คณะกรรมการตรวจรับพัสดุ
หน้าที่ในงานจ้างก่อสร้าง ตามระเบียบกระทรวงการคลังฯ ข้อ 176
- ตรวจรายงานของผู้ควบคุมงาน เทียบกับแบบรูปรายการละเอียดและสัญญา ทุกสัปดาห์ (2)
- ออกตรวจงาน ณ สถานที่ก่อสร้าง และบันทึกผลไว้เป็นหลักฐาน (3)
- สั่งแก้ได้ในกรณีแบบ คลาดเคลื่อนเล็กน้อย (4)
...ในกรณีมีข้อสงสัยหรือมีกรณีที่เห็นว่าแบบรูปรายการละเอียดและข้อกำหนดในสัญญาหรือมีข้อตกลงมีข้อความคลาดเคลื่อนเล็กน้อย หรือไม่เป็นไปตามหลักวิชาการช่างให้มีอำนาจสั่งเปลี่ยนแปลงแก้ไขเพิ่มเติม หรือตัดทอนงานจ้างได้ตามที่เห็นสมควร และตามหลักวิชาการช่าง เพื่อให้เป็นไปตามแบบรูปรายการละเอียด
- งานตรงสัญญา ทำใบรับรองผลการปฏิบัติงาน · งานไม่ตรงสัญญา รายงานหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ เพื่อทราบหรือสั่งการ (6)
สัญญาข้อ 15 ประโยคที่มักอ่านข้าม
แบบสัญญาจ้างก่อสร้าง ข้อ 15 (ข้อความเดียวกันทั้งแบบ 2561 และแบบ 2569)
ผู้รับจ้างตกลงว่าคณะกรรมการตรวจรับพัสดุ ผู้ควบคุมงาน หรือบริษัทที่ปรึกษาที่ผู้ว่าจ้างแต่งตั้ง มีอำนาจที่จะตรวจสอบและควบคุมงานเพื่อให้เป็นไปตามสัญญานี้และมีอำนาจที่จะสั่งให้แก้ไขเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติมหรือตัดทอนซึ่งงานตามสัญญานี้...
ถ้าอ่านแค่ท่อนหลัง อาจเข้าใจว่าผู้ควบคุมงานเปลี่ยนงานได้ตามใจ แต่ต้องอ่านทั้งประโยค และอ่านคู่กับอีก 3 ที่
- ท่อนหน้าของข้อ 15 เอง บอกวัตถุประสงค์ไว้ว่า "เพื่อให้เป็นไปตามสัญญานี้"
- ระเบียบฯ ข้อ 178 (1) และข้อ 176 (4) เขียนตรงกันว่าสั่งแก้ได้ "เพื่อให้เป็นไปตามแบบรูปรายการละเอียด"
- สัญญาข้อ 16 แยกไว้ต่างหากว่า การสั่งให้เปลี่ยนแปลงหรือแก้ไขแบบรูปและข้อกำหนดในสัญญา เป็นสิทธิของ "ผู้ว่าจ้าง" พร้อมเรื่องราคาที่ต้องตกลงกันใหม่
มีอีกกรณีหนึ่งที่ต้องรู้ คือสัญญาข้อ 14 แบบรูปและรายการละเอียดคลาดเคลื่อน
...หากปรากฏว่าแบบรูปและรายการละเอียดนั้นผิดพลาดหรือคลาดเคลื่อนไปจากหลักการทางวิศวกรรมหรือทางเทคนิค ผู้รับจ้างตกลงที่จะปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของผู้ว่าจ้าง คณะกรรมการตรวจรับพัสดุ ผู้ควบคุมงาน หรือบริษัทที่ปรึกษาที่ผู้ว่าจ้างแต่งตั้ง เพื่อให้งานแล้วเสร็จบริบูรณ์ คำวินิจฉัยดังกล่าวให้ถือเป็นที่สุด โดยผู้รับจ้างจะคิดค่าจ้าง ค่าเสียหาย หรือค่าใช้จ่ายใด ๆ เพิ่มขึ้นจากผู้ว่าจ้าง หรือขอขยายอายุสัญญาไม่ได้
ข้อนี้ใช้กับแบบที่ผิดพลาดหรือคลาดเคลื่อนทางวิศวกรรม และผู้รับจ้างขอเงินหรือเวลาเพิ่มไม่ได้ ไม่ใช่ช่องให้เปลี่ยนวัสดุหรือสเปกตามที่ผู้รับจ้างขอ
เส้นแบ่งอำนาจ
ทำได้ (ผู้ควบคุมงาน / คณะกรรมการตรวจรับพัสดุ)
- สั่งแก้งานที่ทำไม่ตรงแบบ ให้กลับมาตรงแบบ
- สั่งหยุดงาน เมื่อผู้รับจ้างขัดขืน
- สั่งพักงาน เมื่อแบบขัดกันหรือไม่ปลอดภัย แล้วรายงาน
- ไม่ตรวจรับงานที่ไม่ตรงสัญญา และรายงานหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ
ทำเองไม่ได้ (ต้องเป็นผู้ว่าจ้าง)
- สั่งหรืออนุญาตให้ใช้วัสดุ ขนาด หรือสเปกต่างจากสัญญา
- เพิ่มหรือลดงาน เปลี่ยนแบบ ที่กระทบราคาหรือเวลา
- ตกลงราคาใหม่ หรือขยายเวลาให้ผู้รับจ้าง (มาตรา 97 วรรคสาม และมาตรา 102 ให้อยู่ในดุลพินิจของผู้มีอำนาจ)
ถ้าจำเป็นต้องเปลี่ยนจริง ต้องทำอย่างไร
- ยังไม่ให้ลงมือทำส่วนที่จะเปลี่ยน ถ้าเป็นกรณีแบบขัดกัน หรือทำตามแบบแล้วจะไม่มั่นคงแข็งแรง ไม่ปลอดภัย ผู้ควบคุมงานสั่งพักงานไว้ก่อน แล้วรายงานคณะกรรมการตรวจรับพัสดุ (ข้อ 178 (2)) คณะกรรมการพิจารณาแล้วรายงานหัวหน้าหน่วยงานของรัฐเพื่อสั่งการ (ข้อ 176 (2))
- หน่วยงานพิจารณาแก้สัญญา ต้องอยู่ในวัตถุประสงค์เดิมของสัญญา และเปรียบเทียบคุณภาพกับราคาของเดิมกับของที่จะแก้ก่อน (ข้อ 165 วรรคหนึ่ง) ถ้าเกี่ยวกับความมั่นคงแข็งแรง ต้องมีวิศวกรหรือสถาปนิกรับรอง (ข้อ 165 วรรคสอง)
- ถ้าต้องเพิ่มหรือลดเงินหรือเวลา ให้ตกลงพร้อมกันไป (มาตรา 97 วรรคสาม) ถ้าวงเงินรวมหลังแก้ทำให้ผู้มีอำนาจอนุมัติเปลี่ยนไป ต้องให้ผู้มีอำนาจตามวงเงินรวมเป็นผู้อนุมัติ (มาตรา 97 วรรคสี่)
- ผู้มีอำนาจอนุมัติ แล้วหัวหน้าหน่วยงานของรัฐลงนามในสัญญาที่แก้ไข (ข้อ 165 วรรคสาม)
- จากนั้นผู้รับจ้างจึงทำตามสัญญาที่แก้แล้ว
ในเรื่อง Metal Sheet ถ้าทำตามลำดับนี้ ผู้ควบคุมงานต้องสั่งให้แก้เป็น 0.55 มม. หรือสั่งหยุดงาน แล้วรายงาน ไม่ใช่ปล่อยให้มุง 0.47 มม. ไปก่อนแล้วค่อยเสนอแก้สัญญา
ที่มา
- พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 97
- ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ข้อ 165 ข้อ 176 ข้อ 177 ข้อ 178 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนพิเศษ 210 ง 23 สิงหาคม 2560) ตรวจแล้วว่าระเบียบฉบับที่ 2 พ.ศ. 2564 และฉบับที่ 3 พ.ศ. 2569 ไม่ได้แก้ไขข้อเหล่านี้
- แบบสัญญาจ้างก่อสร้าง ข้อ 7 และข้อ 13 ถึงข้อ 16 (แบบ 2569 · ข้อ 13 ถึง 16 ข้อความเดียวกับแบบ 2561)
- คำวินิจฉัยข้อหารือของสำนักงานอัยการสูงสุด ที่ 51/2565
บทความนี้อธิบายตามตัวบทเพื่อการศึกษา เวลาใช้งานจริงให้เปิดตัวบทประกอบทุกครั้ง
อ่านต่อ
ความคิดเห็น
กำลังโหลดความคิดเห็น...
